Σαν σήμερα 13 Οκτωβρίου: ο θάνατος του Παύλου Μελά (1904)
Η 13η Οκτωβρίου συνδέεται πρώτα απ' όλα με τον θάνατο του Παύλου Μελά στη Στάτιστα το 1904. Είναι και η ημέρα που γεννήθηκαν η Νάνα Μούσχουρη (1934) και ο Πύρρος Δήμας (1971), που έφυγε ο χαράκτης Α. Τάσσος (1985), που ορκίστηκε η τρίτη κυβέρνηση Ανδρέα Παπανδρέου (1993) και που τέθηκε σε ισχύ η Ενδιάμεση Συμφωνία με την ΠΓΔΜ (1995).
1904: Ο θάνατος του Παύλου Μελά στη Στάτιστα
Τη νύχτα της 13ης Οκτωβρίου 1904 (με το παλαιό ημερολόγιο· 26 Οκτωβρίου με το νέο) πεθαίνει στο χωριό Στάτιστα της Καστοριάς ο ανθυπολοχαγός Πυροβολικού Παύλος Μελάς, σε ηλικία 34 ετών. Γεννημένος στη Μασσαλία στις 29 Μαρτίου 1870 και απόφοιτος της Σχολής Ευελπίδων, είχε περάσει τα σύνορα για τρίτη φορά τον Αύγουστο του 1904 ως καπετάν «Μίκης Ζέζας», ψευδώνυμο που σχημάτισε από τα ονόματα των δύο παιδιών του.
Το σώμα του είχε καταλύσει στο χωριό όταν οθωμανικό απόσπασμα το περικύκλωσε· στη συμπλοκή που ακολούθησε ο Μελάς τραυματίστηκε θανάσιμα. Ο θάνατός του συγκλόνισε την Αθήνα και τον μετέτρεψε σε σύμβολο του Μακεδονικού Αγώνα, που θα συνεχιζόταν ως το 1908. Το χωριό μετονομάστηκε σε Μελά, το σπίτι όπου έπεσε λειτουργεί ως μουσείο, και ο Αγώνας τιμάται κάθε χρόνο την πρώτη Κυριακή μετά τις 13 Οκτωβρίου, φέτος στις 18 Οκτωβρίου 2026.
1934: Γεννιέται στα Χανιά η Νάνα Μούσχουρη
Στα Χανιά γεννιέται η Ιωάννα (Νάνα) Μούσχουρη, κόρη ενός μηχανικού προβολής κινηματογράφου· η οικογένεια μετακόμισε στην Αθήνα όταν εκείνη ήταν τριών ετών. Σπούδασε στο Ωδείο Αθηνών και στα τέλη της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μια πορεία που την έφερε από τα τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι στις μεγάλες σκηνές της Ευρώπης: το «Λευκό Ρόδο της Αθήνας» (1961) την έκανε γνωστή στη Γερμανία, το 1963 εκπροσώπησε το Λουξεμβούργο στη Eurovision και με τα χρόνια ηχογράφησε σε περισσότερες από δέκα γλώσσες.
Από το 1993 είναι Πρέσβειρα Καλής Θελήσεως της UNICEF και από το 1994 έως το 1999 διετέλεσε ευρωβουλεύτρια, μέλος της Ομάδας του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος. Οι πωλήσεις των δίσκων της αναφέρονται συχνά σε εκατοντάδες εκατομμύρια, αριθμός που δεν επαληθεύεται από επίσημη πηγή· αδιαμφισβήτητο είναι ότι παραμένει η πιο διεθνής ελληνική φωνή του 20ού αιώνα.
1971: Γεννιέται ο Πύρρος Δήμας
Στη Χειμάρρα της Βορείου Ηπείρου γεννιέται ο Πύρρος Δήμας, ο πιο επιτυχημένος Έλληνας αρσιβαρίστας όλων των εποχών. Στη Βαρκελώνη το 1992 κατέκτησε το χρυσό μετάλλιο στα 82,5 κιλά, στην ισοβαθμία των 370 κιλών, το πρώτο ελληνικό χρυσό στην άρση βαρών από το 1904. Ακολούθησαν το χρυσό της Ατλάντα 1996, με παγκόσμια ρεκόρ στο αρασέ και στο ζετέ, και του Σίδνεϊ 2000, όπου σε νέα τριπλή ισοβαθμία κέρδισε χάρη σε διαφορά 16 γραμμαρίων σωματικού βάρους.
Στην Αθήνα το 2004 πήρε το χάλκινο και άφησε τα παπούτσια του πάνω στην πλατφόρμα, σηματοδοτώντας την αποχώρησή του. Είναι τρεις φορές παγκόσμιος πρωταθλητής (1993, 1995, 1998) και σήμερα πρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Άρσης Βαρών. Τον Μάρτιο του 2026 υπέγραψε στον Τοίχο των Ολυμπιονικών, στην έδρα της ΔΟΕ στη Λωζάνη.
1985: Πεθαίνει ο χαράκτης Α. Τάσσος
Στην Αθήνα πεθαίνει, σε ηλικία 71 ετών, ο Αναστάσιος Αλεβίζος, γνωστός ως Α. Τάσσος, από τους σημαντικότερους Έλληνες χαράκτες του 20ού αιώνα. Γεννημένος στη Λευκοχώρα Μεσσηνίας στις 25 Μαρτίου 1914, μπήκε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών μόλις 16 ετών και μαθήτευσε στη χαρακτική κοντά στον Γιάννη Κεφαλληνό. Υπηρέτησε σχεδόν αποκλειστικά την ξυλογραφία: αφίσες του 1940, θέματα από την Κατοχή και τον Εμφύλιο, αγροτικές σκηνές, γραμματόσημα για τα ΕΛΤΑ (1954–1967) και έργα διαμαρτυρίας στα χρόνια της δικτατορίας.
Η έκθεσή του στην Εθνική Πινακοθήκη το 1975 γνώρισε πρωτοφανή προσέλευση κοινού. Λίγο πριν από τον θάνατό του δώρισε, μαζί με τη σύζυγό του Λουκία Μαγγιώρου, 150 ξυλογραφίες του στην Εθνική Πινακοθήκη, η οποία τον τίμησε με μεγάλη αναδρομική έκθεση το 1987.
1993: Ορκίζεται η τρίτη κυβέρνηση Ανδρέα Παπανδρέου
Τρεις ημέρες μετά τις βουλευτικές εκλογές της 10ης Οκτωβρίου 1993, στις οποίες το ΠΑΣΟΚ συγκέντρωσε 46,88% και 170 έδρες, ο Ανδρέας Παπανδρέου ορκίζεται για τρίτη φορά πρωθυπουργός ενώπιον του Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Καραμανλή. Στο αρχικό σχήμα, όπως καταγράφεται στον επίσημο κατάλογο της Γενικής Γραμματείας Νομικών και Κοινοβουλευτικών Θεμάτων, ορκίστηκαν 18 υπουργοί, μεταξύ των οποίων ο Κάρολος Παπούλιας στο Εξωτερικών, ο Γεράσιμος Αρσένης στην Άμυνα, ο Γιώργος Γεννηματάς στο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, η Μελίνα Μερκούρη στον Πολιτισμό και ο Κώστας Σημίτης στη Βιομηχανία.
Ήταν η επιστροφή του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία μετά την τριετία της κυβέρνησης Κωνσταντίνου Μητσοτάκη. Η κυβέρνηση έμεινε ως τις 22 Ιανουαρίου 1996, όταν, μετά την παραίτηση του βαριά ασθενούς Παπανδρέου, ορκίστηκε πρωθυπουργός ο Κώστας Σημίτης.
1995: Σε ισχύ η Ενδιάμεση Συμφωνία, αίρεται το εμπάργκο
Στις 13 Οκτωβρίου 1995 τίθεται σε ισχύ η Ενδιάμεση Συμφωνία Ελλάδας – πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας, που είχαν υπογράψει στη Νέα Υόρκη, στις 13 Σεπτεμβρίου 1995, οι υπουργοί Εξωτερικών Κάρολος Παπούλιας και Στέβο Τσερβενκόφσκι: το άρθρο 23 όριζε έναρξη ισχύος την τριακοστή ημέρα από την υπογραφή. Με αυτήν η Ελλάδα αναγνώρισε τη γειτονική χώρα με την προσωρινή της ονομασία και ήρε το εμπορικό εμπάργκο που είχε επιβάλει τον Φεβρουάριο του 1994, ενώ η άλλη πλευρά δεσμεύτηκε να αλλάξει τη σημαία με τον Ήλιο της Βεργίνας.
Το ζήτημα του ονόματος έμενε ανοιχτό, για διαπραγμάτευση υπό την αιγίδα του ΟΗΕ. Η Συμφωνία ρύθμισε τις διμερείς σχέσεις για 23 χρόνια, έφτασε το 2011 ως το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, που έκρινε ότι η Ελλάδα την παραβίασε με το βέτο στο ΝΑΤΟ το 2008, και αντικαταστάθηκε από τη Συμφωνία των Πρεσπών, η οποία τέθηκε σε ισχύ το 2019.
🧭 Η άποψή μας
Η άποψή μας: Από τα έξι γεγονότα της ημέρας, η Ενδιάμεση Συμφωνία του 1995 μάς φαίνεται το πιο επίκαιρο. Δείχνει ότι στη διπλωματία οι «προσωρινές» λύσεις μπορεί να ζήσουν πολύ: ρύθμισε τις σχέσεις με τη γειτονική χώρα επί 23 χρόνια, έκλεισε ένα εμπάργκο που είχε φέρει την Ελλάδα σε δύσκολη θέση απέναντι στους εταίρους της και έδωσε στα βόρεια σύνορά μας μια κανονικότητα εμπορίου και επαφών. Το αντεπιχείρημα είναι σοβαρό: αφήνοντας το όνομα «για αργότερα», άφησε το δυσκολότερο ζήτημα να σέρνεται δύο δεκαετίες, με το προσωρινό να γίνεται σχεδόν μόνιμο. Πιστεύουμε ωστόσο ότι το μάθημα δεν είναι «ποτέ συμβιβασμός», αλλά ότι κάθε ενδιάμεση ρύθμιση χρειάζεται χρονοδιάγραμμα και πολιτική βούληση για το επόμενο βήμα. Οι θεσμοί κρίνονται από το αν κλείνουν τις εκκρεμότητες, όχι μόνο από το αν τις διαχειρίζονται.
Σχόλια0Πατήστε + για να δείτε ή να γράψετε σχόλιο
Δημοσίευση σχολίου