ΑΠΟ ΤΟΝ ΛΙΜΟ ΤΟΥ ΣΤΑΛΙΝ ΣΤΑ ΧΑΡΑΚΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΝΤΟΝΜΠΑΣ: ΤΟ ΜΙΣΟΣ ΕΧΕΙ ΜΝΗΜΗ Ή ΕΙΝΑΙ ΑΠΛΑ ΠΡΟΣΧΗΜΑ; ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ Η ΑΛΗΘΕΙΑ;

ΑΠΟ ΤΟΝ ΛΙΜΟ ΤΟΥ ΣΤΑΛΙΝ ΣΤΑ ΧΑΡΑΚΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΝΤΟΝΜΠΑΣ: ΤΟ ΜΙΣΟΣ ΕΧΕΙ ΜΝΗΜΗ Ή ΕΙΝΑΙ ΑΠΛΑ ΠΡΟΣΧΗΜΑ; ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ Η ΑΛΗΘΕΙΑ;

Η κρυφή διαμάχη δεν ξεκίνησε το 2022. Ούτε καν το 2014. Η ρίζα της βρίσκεται στον 19ο αιώνα, όταν η Τσαρική Ρωσία επέβαλε ρωσοποίηση και κατέπνιξε την ουκρανική γλώσσα και ταυτότητα. Αλλά το «σημείο μηδέν» που μετέτρεψε την πολιτική διαφορά σε συλλογικό τραύμα ήταν το **1932-1933**: ο Χολοντομόρ (Holodomor).

Ο Στάλιν επέβαλε αναγκαστική κολχοζοποίηση και κατάσχεσε τα σιτηρά. Οι εκτιμήσεις για τους νεκρούς κυμαίνονται από 3 έως 7 εκατομμύρια. Η Σοβιετική Ένωση κάλυψε το γεγονός με τσιμέντο σιωπής. Για πολλούς Ουκρανούς αυτό δεν ήταν φυσικό φαινόμενο, αλλά εσκεμμένη γενοκτονία — κάτι που το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και δεκάδες χώρες έχουν αναγνωρίσει, ενώ η Ρωσία το αρνείται ως τέτοια.

Κατά τη σοβιετική περίοδο, η μνήμη θάφτηκε. Αλλά στις οικογένειες παρέμεινε. Και όταν η Ουκρανία έγινε ανεξάρτητη το 1991, η Ρωσία ποτέ δεν αποδέχθηκε πλήρως την απώλεια επιρροής. Το Μνημόνιο της Βουδαπέστης (1994) εγγυήθηκε την εδαφική της ακεραιότητα — με αντάλλαγμα την παράδοση των πυρηνικών. Το 2014 η Κριμαία προσαρτήθηκε και το Ντονμπάς πήρε φωτιά. Το 2022 ήρθε η πλήρης εισβολή.

**Έχει δίκιο η Ρωσία να λέει ότι «της ανήκουν»;**

Στο διεθνές δίκαιο, **όχι**. Τα σύνορα του 1991 είναι διεθνώς αναγνωρισμένα — ακόμα και από τη Ρωσία μέχρι το 2014. Μπορεί να έχει ιστορικούς και γλωσσικούς δεσμούς, αλλά αυτό δεν της δίνει νομικό δικαίωμα προσάρτησης. Όταν επικαλείται «προστασία Ρώσων» και «ακρότητες Ουκρανών», χρησιμοποιεί ένα πραγματικό τραύμα (το μίσος από τον Χολοντομόρ) ως **πρόσχημα**.

ΤΟ ΜΕΤΩΠΟ: Σύγχρονη φωτογραφία στρατιώτη στο Ντονμπάς με κατεστραμμένο τοπίο πίσω του

Η αλήθεια είναι πιο περίπλοκη από την προπαγάνδα. Ναι, υπήρξε βία και από τις δύο πλευρές στον πόλεμο του Ντονμπάς. Ναι, υπάρχουν ακραία στοιχεία (όπως το τάγμα Αζόφ, που αργότερα ενσωματώθηκε στον τακτικό στρατό). Αλλά η αφήγηση περί «συστηματικής γενοκτονίας Ρώσων από Ουκρανούς» απορρίφθηκε από το Διεθνές Δικαστήριο ως δικαιολογητικό εισβολής. Το μίσος είναι πραγματικό ως ιστορικό τραύμα· η μετατροπή του σε δικαιολογία εισβολής είναι **ψέμα**.

**Θα τελειώσει ποτέ;**

Όλοι θέλουν να τελειώσει — αλλά με τους δικούς τους όρους. Η Ουκρανία θέλει επιστροφή εδαφών και εγγυήσεις ασφαλείας. Η Ρωσία θέλει να κρατήσει τα κατακτηθέντα και να μπλοκάρει το ΝΑΤΟ. Η Δύση θέλει ειρήνη χωρίς να «επιβραβεύσει» την επιθετικότητα. Γι’ αυτό κρατάει χρόνια. Το πιο πιθανό σενάριο είναι μια **παγωμένη σύγκρουση** (όπως η Κορέα): κατάπαυση πυρός χωρίς ειρηνευτική συνθήκη.

ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ: Ένα ρολόι σταματημένο στις 24 Φεβρουαρίου 2022, πάνω σε τραπέζι με δύο σημαίες σε απόσταση

**Η τελική αλήθεια:** Αυτός ο πόλεμος δεν είναι απλά «Ρωσία εναντίον Ουκρανίας». Είναι η σύγκρουση δύο αφηγήσεων: της αυτοκρατορικής μνήμης και της εθνικής ανεξαρτησίας. Η κόντρα ξεκίνησε πολύ πριν τον Στάλιν. Ο Στάλιν την έκανε θανατηφόρα. Και σήμερα, το ψέμα της προπαγάνδας προσπαθεί να σβήσει το τραύμα της ιστορίας — για να δικαιολογήσει νέα τραύματα.

Θέλουν να τελειώσει; Ναι. Αλλά κανείς δεν ξέρει πώς να το κάνει χωρίς να φανεί ηττημένος. Και μέχρι τότε, το ρολόι παραμένει σταματημένο.