Ένα μυστικό πρόγραμμα ελέγχου του νου, με θύματα ανυποψίαστους πολίτες.

# MKUltra: Το πείραμα που η CIA έκανε στους ίδιους τους Αμερικανούς

## Το χρονικό

**1949–1951:** Ο Ψυχρός Πόλεμος βρίσκεται στα πρόθυμά του. Η δίκη του καρδινάλιου Μίντσεντι στην Ουγγαρία και οι «ομολογίες» αιχμαλώτων στον πόλεμο της Κορέας πείθουν τις αμερικανικές υπηρεσίες ότι οι Σοβιετικοί έχουν τρόπο να «προγραμματίζουν» ανθρώπους. Η CIA ξεκινά τα προγράμματα Bluebird και Artichoke.

**13 Απριλίου 1953:** Ο διευθυντής της CIA, Άλεν Ντάλες, εγκρίνει το MKUltra. Επικεφαλής ορίζεται ο χημικός Σίντνεϊ Γκότλιμπ.

**1953–1964:** Το πρόγραμμα χρηματοδοτεί δεκάδες υποέργα σε πανεπιστήμια, νοσοκομεία και φυλακές, πολλά μέσω εταιριών-βιτρίνας. Δοκιμάζονται LSD, βαρβιτουρικά, ηλεκτροσόκ, στέρηση ύπνου και αισθητηριακή αποστέρηση. Πολλοί συμμετέχοντες δεν ήξεραν τι τους χορηγούσαν.

**Νοέμβριος 1953:** Ο Φρανκ Όλσον, βιοχημικός του στρατού, δέχεται LSD κρυφά σε σύναξη συναδέλφων. Λίγες μέρες μετά πέφτει από παράθυρο ξενοδοχείου της Νέας Υόρκης και σκοτώνεται. Η οικογένειά του έμαθε την αλήθεια μόλις το 1975.

**1955–1965 (Επιχείρηση «Midnight Climax»):** Σε «ασφαλή σπίτια» της CIA στο Σαν Φρανσίσκο και τη Νέα Υόρκη, γυναίκες πληρώνονταν για να φέρνουν άντρες και να τους δίνουν LSD στο ποτό. Οι αξιωματούχοι παρακολουθούσαν πίσω από καθρέφτες μονής όψης. Οι άντρες δεν είχαν ιδέα.

**1957–1964:** Στο Μόντρεαλ, ο ψυχίατρος Γιούαν Κάμερον, με χρηματοδότηση της CIA, υπέβαλε ασθενείς σε «ψυχική οδήγηση»: ηλεκτροσόκ, παρατεταμένο κώμα και επαναλαμβανόμενα μαγνητοφωνημένα μηνύματα, με σκοπό να «σβήσει» την προσωπικότητά τους.

**1963:** Εσωτερική έκθεση του γενικού επιθεωρητή της CIA επικρίνει το πρόγραμμα για ηθικά και νομικά ζητήματα. Τα υποέργα συνεχίζονται ως το 1964, ενώ το πρόγραμμα ως σύνολο έκλεισε αργότερα.

**1973:** Ο διευθυντής Ρίτσαρντ Χελμς διατάζει την καταστροφή των αρχείων. Ο Γκότλιμπ εκτελεί.

**1974–1975:** Το δημοσίευμα του Σέιμουρ Χερς για παράνομες εγχώριες δραστηριότητες της CIA οδηγεί στην Επιτροπή Ροκφέλερ και στην Επιτροπή Τσέρτς. Ο Πρόεδρος Φορντ ζητά δημόσια συγγνώμη από την οικογένεια Όλσον, και το Κογκρέσο εγκρίνει αποζημίωση 750.000 δολαρίων.

**1977:** Ύστερα από αίτημα με βάση τον νόμο για την ελευθερία πληροφόρησης (FOIA), βρίσκονται περίπου 20.000 έγγραφα οικονομικής φύσης που είχαν κατά λάθος μείνει σε άλλο αρχείο. Ακολουθούν ακροάσεις στη Γερουσία τον Αύγουστο του 1977, όπου ο διευθυντής της CIA, Στάνσφιλντ Τέρνερ, επιβεβαιώνει ότι υπήρξαν δεκάδες υποέργα.

## Τα τεκμήρια

- **Έκθεση της Επιτροπής Τσέρτς (1976)**, τόμος Ι, για τις δοκιμές φαρμάκων σε ανυποψίαστα άτομα.

- **Ακροάσεις της Γερουσίας, 3 Αυγούστου 1977**: «Project MKULTRA, the CIA's Program of Research in Behavioral Modification».

- **Αναρτημένα έγγραφα στο CIA Reading Room** (cia.gov/readingroom), όπου υπάρχει ολόκληρη συλλογή MKUltra.

- **Βιβλίο του Τζον Μαρκς, «The Search for the Manchurian Candidate» (1979)**, βασισμένο στα έγγραφα που βρέθηκαν με το FOIA.

Τα περισσότερα έγγραφα είχαν καταστραφεί, οπότε η πλήρης έκταση του προγράμματος δεν θα γίνει ποτέ γνωστή.