Αντιβιοτικά: πότε δεν χρειάζονται και γιατί σε αφορά
Η Ελλάδα καταναλώνει τα περισσότερα αντιβιοτικά στην ΕΕ. Γιατί δεν κόβουν κρυολόγημα και γρίπη, οι 5 κανόνες χρήσης και τι ρωτάς τον γιατρό σου.
Από τις 18 έως τις 24 Νοεμβρίου τρέχει η Παγκόσμια Εβδομάδα Ενημέρωσης για τη Μικροβιακή Αντοχή, που ξεκινά με την Ευρωπαϊκή Ημέρα Ενημέρωσης για τα Αντιβιοτικά. Για την Ελλάδα δεν είναι μια τυπική επέτειος. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) για το 2024, η χώρα μας είναι πρώτη στην ΕΕ στην κατανάλωση αντιβιοτικών: 29,9 ημερήσιες δόσεις ανά 1.000 κατοίκους, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 20,3. Δηλαδή περίπου 47% περισσότερα, σχεδόν μιάμιση φορά όσα ο μέσος Ευρωπαίος.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο τα νοσοκομεία. Η μεγάλη μάζα των αντιβιοτικών καταναλώνεται στο σπίτι, μετά από επίσκεψη στον γιατρό ή, ακόμα χειρότερα, μετά από ένα «δώσε μου κάτι δυνατό» στο φαρμακείο.
Το βασικό: τα αντιβιοτικά σκοτώνουν βακτήρια, όχι ιούς
Το κοινό κρυολόγημα, η γρίπη και η COVID-19 προκαλούνται από ιούς. Το ίδιο ισχύει για τους περισσότερους πονόλαιμους και για την οξεία βρογχίτιδα σε κατά τα άλλα υγιείς ενήλικες. Σε αυτές τις περιπτώσεις ένα αντιβιοτικό δεν σε κάνει καλά πιο γρήγορα. Σου φέρνει μόνο τις παρενέργειες, όπως διάρροια, στομαχικές ενοχλήσεις και αλλεργίες, και βοηθά τα βακτήρια του οργανισμού σου να γίνουν ανθεκτικά.
Δύο συνηθισμένοι μύθοι:
- «Η μύξα έγινε πράσινη, άρα θέλει αντιβιοτικό»: το χρώμα της μύξας ή των φλεγμάτων από μόνο του δεν δείχνει αν η λοίμωξη είναι βακτηριακή
- «Έχω πυρετό, άρα θέλει αντιβιοτικό»: ο πυρετός είναι αντίδραση του οργανισμού και εμφανίζεται εξίσου στις ιώσεις
Πότε μπορεί να χρειάζονται; Σε βακτηριακές λοιμώξεις, όπως η στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα, πολλές ουρολοιμώξεις ή η βακτηριακή πνευμονία. Αυτό όμως το κρίνει ο γιατρός, συχνά με εξέταση ή γρήγορο τεστ. Δεν το κρίνουμε εμείς από τα συμπτώματα.
Οι πέντε κανόνες
- Μόνο με ιατρική συνταγή. Στην Ελλάδα τα αντιβιοτικά χορηγούνται από το φαρμακείο μόνο με συνταγή, βάσει νομοθεσίας ήδη από το 1973. Ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων το υπενθυμίζει κάθε χρόνο
- Τηρείς τη δόση και τη διάρκεια που όρισε ο γιατρός. Ούτε σταματάς μόνος σου επειδή ένιωσες καλύτερα, ούτε συνεχίζεις «για σιγουριά»
- Δεν φυλάς τα περισσευούμενα για την επόμενη φορά
- Δεν δίνεις το αντιβιοτικό σου σε άλλον, ακόμα κι αν «έχει τα ίδια»
- Δεν τα πετάς στον νεροχύτη ή στην τουαλέτα. Ρώτα στο φαρμακείο πώς τα απορρίπτεις σωστά
Γιατί σε αφορά προσωπικά
Η αντοχή δεν είναι κάτι που «παθαίνει» ο οργανισμός σου. Την αποκτούν τα βακτήρια, και τα ανθεκτικά βακτήρια μεταδίδονται από άνθρωπο σε άνθρωπο. Ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών εκτιμά ότι στην Ελλάδα 2.000 έως 3.000 θάνατοι τον χρόνο συνδέονται με πολυανθεκτικά μικρόβια και νοσοκομειακές λοιμώξεις. Κατά την Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων, οι βακτηριαιμίες από Klebsiella ανθεκτική στις καρβαπενέμες είναι στη χώρα μας περίπου τετραπλάσιες από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Κάθε άσκοπο αντιβιοτικό σήμερα κάνει λίγο πιο πιθανό να μη δουλέψει το σωστό αντιβιοτικό αύριο, όταν θα το χρειάζεσαι πραγματικά, π.χ. σε ένα χειρουργείο.
Η καλύτερη πρόληψη είναι να μην κολλήσεις εξαρχής: πλύσιμο χεριών, μένεις σπίτι όταν είσαι άρρωστος και κάνεις τα εμβόλια που σου αντιστοιχούν. Για τα εποχικά εμβόλια δες εδώ: 4 συνηθισμένα εμβόλια που προστατεύουν και την καρδιά: τι ισχύει.
Η ματιά του SAROTIKA
Πιστεύουμε ότι το πρόβλημα στην Ελλάδα είναι λιγότερο ιατρικό και περισσότερο πολιτισμικό. Έχουμε μάθει ότι μια επίσκεψη στον γιατρό «πετυχαίνει» όταν βγαίνουμε με συνταγή. Ο γιατρός, από την άλλη, συχνά γράφει αντιβιοτικό για να μη φύγει ο ασθενής δυσαρεστημένος. Αυτός ο φαύλος κύκλος σπάει μόνο αν αλλάξουμε εμείς την ερώτηση.
Γι' αυτό προτείνουμε τρεις ερωτήσεις, την επόμενη φορά που ο γιατρός θα σου προτείνει αντιβιοτικό: «Είναι σίγουρα βακτηριακό;», «Χρειάζεται κάποιο τεστ για να το επιβεβαιώσουμε;» και «Τι θα γίνει αν περιμένουμε δύο-τρεις μέρες;». Δεν είναι αμφισβήτηση του γιατρού. Είναι η συζήτηση που οι καλοί γιατροί θέλουν να κάνουν και συχνά δεν προλαβαίνουν. Και αν η απάντηση είναι «ναι, χρειάζεται», τότε το παίρνεις όπως ακριβώς σου είπε, μέχρι την τελευταία δόση της αγωγής που όρισε.
Αυτό το άρθρο δεν αντικαθιστά τον γιατρό σου. Αν έχεις δυσκολία στην αναπνοή, πόνο στο στήθος, σύγχυση ή υψηλό πυρετό που δεν πέφτει, ζήτα αμέσως ιατρική βοήθεια. Σε έκτακτη ανάγκη καλείς το 166 ή το 112 (πώς λειτουργεί το 112).
Πηγές: ECDC – κατανάλωση αντιμικροβιακών στην ΕΕ/ΕΟΧ, στοιχεία 2024 · Ευρωπαϊκή Ημέρα Ενημέρωσης για τα Αντιβιοτικά · Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) · Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ) · Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων (19.11.2026, μέσω cretalive.gr, topontiki.gr) · Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών (16.11.2026, μέσω oloygeia.gr, healthweb.gr) · huffingtonpost.gr (18.11.2026) · zougla.gr (18.11.2026)

Δημοσίευση σχολίου
Καλώς ήρθατε στη συζήτηση. Γράψτε με σεβασμό — χωρίς διαφημίσεις, spam ή προσωπικές επιθέσεις. Αν εντοπίσατε ανακρίβεια, γράψτε το εδώ: ελέγχουμε και διορθώνουμε το άρθρο. Τα σχόλια δημοσιεύονται με επιμέλεια.