Γιασάρ Γκιουλέρ: Τα ΜΟΕ και οι αριθμοί στο Αιγαίο
Τι δείχνουν τα ΜΟΕ, οι εναέριες καταγραφές και οι αποκλίσεις στα στοιχεία για το Αιγαίο, με αφορμή τις δηλώσεις Γκιουλέρ.
Ο Γιασάρ Γκιουλέρ είναι υπουργός Άμυνας της Τουρκίας από το 2023, έχοντας προηγουμένως υπηρετήσει ως αρχηγός του τουρκικού Γενικού Επιτελείου από το 2018. [1] Η θέση του βρίσκεται στο σημείο όπου συναντιούνται η πολιτική γραμμή της Άγκυρας και οι στρατιωτικοί δίαυλοι με την Ελλάδα, χωρίς ο ίδιος να είναι ο μόνος υπεύθυνος για τις αποφάσεις. Σε ομιλία του στο Ισκεντερούν στις 27 Οκτωβρίου 2026, παρουσίασε ως παράλληλες επιδιώξεις τους ανοιχτούς διαύλους με την Ελλάδα και την υπεράσπιση όσων η Άγκυρα θεωρεί δικαιώματα και συμφέροντά της. [2]
Στις 9 Νοεμβρίου συναντήθηκε στην Άγκυρα με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν. Η ανακοίνωση του τουρκικού ΥΠΕΞ δεν ανέφερε ατζέντα· επομένως δεν γνωρίζουμε αν συζητήθηκε το Αιγαίο ή κάποιο συγκεκριμένο περιστατικό. [3]
Το ερώτημα για τον Γκιουλέρ και την ελληνική πλευρά είναι πιο συγκεκριμένο από το αν συνεχίζεται ο διάλογος: τι μπορούμε να ελέγξουμε για τις στρατιωτικές επαφές και τι μας λένε πραγματικά οι αριθμοί για το Αιγαίο;
Από τα Χανιά στο Εσκισεχίρ
Στις 9 Οκτωβρίου, αντιπροσωπείες Ελλάδας και Τουρκίας συναντήθηκαν στα Χανιά για τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ). Σύμφωνα με το ελληνικό Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, εξέτασαν την εφαρμογή των συμφωνημένων μέτρων του 2026 και συζήτησαν το πρόγραμμα δραστηριοτήτων του 2027. Η ανακοίνωση δεν αναφέρει ότι όλα τα μέτρα εφαρμόστηκαν ή ότι πέτυχαν συγκεκριμένο αποτέλεσμα. [4]
Υπάρχει και μια συγκεκριμένη δραστηριότητα: από τις 3 έως τις 5 Νοεμβρίου, ο Έλληνας αρχηγός Τακτικής Αεροπορίας Παναγιώτης Γεωργακόπουλος επισκέφθηκε το Εσκισεχίρ και συναντήθηκε με τον Τούρκο ομόλογό του, στο πλαίσιο των ΜΟΕ. Το ΓΕΑ ανακοίνωσε την επίσκεψη, όχι κάποιο επιχειρησιακό αποτέλεσμα. [5]
Ήδη από το 2023 οι δύο πλευρές είχαν συμφωνήσει να δημιουργήσουν μηχανισμό σημείων επαφής για την επικοινωνία και τη διευκόλυνση της εφαρμογής των ΜΟΕ. [6] Η ανακοίνωση δεν τον περιγράφει ως ειδικό μηχανισμό επιχειρησιακής διαχείρισης επεισοδίων ούτε διευκρινίζει πώς λειτουργεί σήμερα. Οι επαφές μπορούν να βοηθήσουν στην αποφυγή παρεξηγήσεων, αλλά οι συγκεκριμένες ανακοινώσεις δεν αποδεικνύουν ότι ενεργοποιήθηκε δίαυλος για κάποιο πρόσφατο περιστατικό.
Παράβαση, παραβίαση, εμπλοκή: τρία διαφορετικά πράγματα
Το FIR Αθηνών είναι περιοχή αρμοδιότητας για υπηρεσίες εναέριας κυκλοφορίας και περιλαμβάνει τόσο ελληνικό εθνικό όσο και διεθνή εναέριο χώρο. Η παράβαση κανόνων εναέριας κυκλοφορίας δεν είναι, επομένως, το ίδιο πράγμα με παραβίαση εθνικού εναέριου χώρου. [7]
Η Αθήνα ζητά σχέδια πτήσης και από στρατιωτικά αεροσκάφη για την ασφάλεια της κυκλοφορίας· η Άγκυρα αμφισβητεί ότι υπάρχει τέτοια υποχρέωση για τα κρατικά αεροσκάφη στον διεθνή εναέριο χώρο. Οι καταγραφές αυτές αποτυπώνουν την ελληνική θέση, όχι κοινά αποδεκτή ερμηνεία. [7] [8]
Ως παραβίαση εθνικού εναέριου χώρου, το ΓΕΕΘΑ καταγράφει πτήση ξένου αεροσκάφους χωρίς άδεια στον χώρο που η Ελλάδα ορίζει ως εθνικό της. Η Αθήνα ορίζει εύρος δέκα ναυτικών μιλίων, επικαλούμενη το προεδρικό διάταγμα του 1931. Η Άγκυρα το αμφισβητεί και θεωρεί διεθνή τη ζώνη μεταξύ έξι και δέκα μιλίων, πέρα από τα ελληνικά χωρικά ύδατα των έξι μιλίων στο Αιγαίο. Οι συνοπτικοί αριθμοί δεν δείχνουν τη διαδρομή κάθε αεροσκάφους, ώστε να γνωρίζουμε πού ακριβώς έγινε κάθε καταγραφή. [9] [8]
Η εμπλοκή είναι ξεχωριστή επιχειρησιακή καταγραφή και δεν ταυτίζεται με κάθε αναγνώριση ή αναχαίτιση. Για παράδειγμα, το OnAlert ανέφερε αναγνώριση και αναχαίτιση για τις 7 Νοεμβρίου, αλλά καμία εμπλοκή. [10] «Καμία εμπλοκή» δεν σημαίνει «καμία παραβίαση». Ούτε μπορούμε να προσθέσουμε παραβάσεις και παραβιάσεις και να παρουσιάσουμε το άθροισμα ως ισάριθμα διαφορετικά περιστατικά: οι κατηγορίες ενδέχεται να αφορούν την ίδια δραστηριότητα.
Όταν οι αριθμοί διαφέρουν
Στον έλεγχο της 9ης Νοεμβρίου, ο μηνιαίος πίνακας του ΓΕΕΘΑ ανέφερε για τις 7 Νοεμβρίου οκτώ τουρκικά UAV, δέκα παραβάσεις και οκτώ παραβιάσεις. Το OnAlert, σε δημοσίευμα της ίδιας ημέρας που επικαλείται στοιχεία του ΓΕΕΘΑ, ανέφερε έξι UAV, οκτώ παραβάσεις και τέσσερις παραβιάσεις. Και οι δύο καταγραφές εμφανίζουν καμία εμπλοκή. [11] [10]
Η αιτία της διαφοράς δεν τεκμηριώνεται από τις δύο δημοσιεύσεις. Δεν γνωρίζουμε αν πρόκειται για μεταγενέστερη επικαιροποίηση ή για άλλη αιτία. Χρειάζεται διευκρίνιση πριν χρησιμοποιηθούν οι διαφωνούμενοι αριθμοί ως ασφαλές συμπέρασμα.
Για τις 9 Νοεμβρίου, το OnAlert αναδημοσίευσε ως στοιχεία ΓΕΕΘΑ έξι αεροσκάφη —πέντε UAV και ένα ATR-72—, επτά παραβάσεις, δύο παραβιάσεις από UAV και καμία εμπλοκή. [12] Κατά τον έλεγχο, το μηνιαίο αρχείο του ΓΕΕΘΑ έφθανε έως τις 8 Νοεμβρίου· η καταγραφή της 9ης αποδίδεται συνεπώς στο δημοσίευμα και παραμένει προς διασταύρωση με το αρχείο. Μία ημέρα, σε κάθε περίπτωση, δεν αποδεικνύει τάση. [11]
Για μια ευρύτερη εικόνα, ο συγκεντρωτικός πίνακας του ΓΕΕΘΑ, όπως εμφανιζόταν στον ίδιο έλεγχο, περιλάμβανε το διάστημα Ιανουαρίου–Σεπτεμβρίου 2026: 869 παραβάσεις, 643 παραβιάσεις και 12 εμπλοκές. Δεν είναι απολογισμός ολόκληρου του έτους. Οι στήλες μετρούν διαφορετικά πράγματα και δεν αποδεικνύουν από μόνες τους τι θα είχε συμβεί χωρίς τα ΜΟΕ. [13]
Τι θα άξιζε να παρακολουθούμε
Ένας ουσιαστικός δημόσιος έλεγχος θα μπορούσε να στηρίζεται σε τέσσερα ερωτήματα:
- Εφαρμογή: Ποιες συμφωνημένες επαφές έγιναν και ποιες αναβλήθηκαν; Ο αριθμός συναντήσεων δείχνει δραστηριότητα, όχι αυτομάτως μικρότερο κίνδυνο.
- Ασφάλεια: Πώς εξελίσσονται ανά μήνα οι ξεχωριστές καταγραφές και η δραστηριότητα επανδρωμένων και μη επανδρωμένων μέσων; Δημοσιεύονται συγκεντρωτικά στοιχεία για επικίνδυνες προσεγγίσεις; Οι αριθμοί πτήσεων μόνοι τους δεν μετρούν τον κίνδυνο.
- Επικοινωνία: Λειτουργούν και δοκιμάζονται τα σημεία επαφής για τα ΜΟΕ; Υπάρχει ξεχωριστός επιχειρησιακός δίαυλος για περιστατικά; Χρειάζεται δημόσια ενημέρωση χωρίς αποκάλυψη ευαίσθητων λεπτομερειών.
- Διαφάνεια: Πότε ενημερώθηκε κάθε πίνακας και ποιες διορθώσεις έγιναν; Ένα ιστορικό αλλαγών θα βοηθούσε να ελεγχθεί αν διαφορετικές δημοσιεύσεις οφείλονται σε μεταγενέστερες ενημερώσεις.
Αυτά είναι προτάσεις για καλύτερη λογοδοσία, όχι δεσμεύσεις που έχουν ανακοινωθεί. Ακόμη και μια πτώση των αριθμών θα χρειαζόταν προσοχή: χωρίς στοιχεία για τη συνολική δραστηριότητα και άλλους παράγοντες, δεν αποδεικνύει ότι την προκάλεσε ένα συγκεκριμένο μέτρο.
Πηγές
- [1] Προεδρία της Τουρκικής Δημοκρατίας — επίσημο βιογραφικό και διορισμοί Γκιουλέρ.
- [2] Τουρκικό Υπουργείο Άμυνας — ομιλία Γκιουλέρ, 27 Οκτωβρίου 2026.
- [3] Τουρκικό ΥΠΕΞ — ανακοίνωση συνάντησης Φιντάν–Γκιουλέρ, 9 Νοεμβρίου 2026.
- [4] Ελληνικό ΥΠΕΘΑ — συνάντηση ΜΟΕ στα Χανιά, 9 Οκτωβρίου 2026.
- [5] ΓΕΑ — επίσκεψη στο Εσκισεχίρ, 3–5 Νοεμβρίου 2026.
- [6] Ελληνικό ΥΠΕΘΑ — συμφωνία για σημεία επαφής, 13 Νοεμβρίου 2023.
- [7] Ελληνικό ΥΠΕΞ — FIR Αθηνών και ελληνική θέση.
- [8] Τουρκικό ΥΠΕΞ — τουρκικές θέσεις για FIR και εναέριο χώρο.
- [9] ΓΕΕΘΑ — επεξηγήσεις όρων και ελληνική θέση για τον εναέριο χώρο.
- [10] OnAlert — δημοσιευμένη ημερήσια ενημέρωση, 7 Νοεμβρίου 2026.
- [11] ΓΕΕΘΑ — ημερήσιος πίνακας Νοεμβρίου 2026.
- [12] OnAlert — δημοσιευμένη ημερήσια ενημέρωση, 9 Νοεμβρίου 2026.
- [13] ΓΕΕΘΑ — συγκεντρωτικός πίνακας 2026, έλεγχος 9 Νοεμβρίου.
Συμπέρασμα
Η ύπαρξη επαφών είναι ελέγξιμο γεγονός· η αποτελεσματικότητά τους σε ένα συγκεκριμένο περιστατικό δεν έχει αποδειχθεί από τις παραπάνω ανακοινώσεις. Για τον Γκιουλέρ, όπως και για την ελληνική ηγεσία, η ουσιαστική δοκιμή είναι αν οι δίαυλοι και οι καταγραφές θα επιτρέπουν πιο αξιόπιστη διαχείριση του κινδύνου — χωρίς να βαφτίζονται οι συναντήσεις λύση ή οι αριθμοί εξήγηση για τα πάντα.

Δημοσίευση σχολίου
Καλώς ήρθατε στη συζήτηση. Γράψτε με σεβασμό — χωρίς διαφημίσεις, spam ή προσωπικές επιθέσεις. Αν εντοπίσατε ανακρίβεια, γράψτε το εδώ: ελέγχουμε και διορθώνουμε το άρθρο. Τα σχόλια δημοσιεύονται με επιμέλεια.