Πώς ιδρύεις ΜΚΟ: σωματείο ή ΑΜΚΕ, βήματα και το νέο μητρώο

Πώς ιδρύεις ΜΚΟ: σωματείο με 20 μέλη ή ΑΜΚΕ με 2, τα βήματα έως το ΑΦΜ, το νέο μητρώο σωματείων της Περιφέρειας και τι θέλει η κρατική χρηματοδότηση.

από ενημ.
Άδεια αίθουσα συλλόγου με μακρύ ξύλινο τραπέζι, καρέκλες, φακέλους και πίνακα με χρωματιστά χαρτάκια, έτοιμη για ιδρυτική συνέλευση

Μια παρέα που μαζεύει τρόφιμα για οικογένειες της γειτονιάς, γονείς που θέλουν να στηρίξουν ένα σχολείο, φίλοι των ζώων που ταΐζουν τα αδέσποτα του δήμου. Κάποια στιγμή όλοι φτάνουν στο ίδιο ερώτημα: «Να κάνουμε ΜΚΟ;». Η απάντηση ξεκινά με κάτι που λίγοι ξέρουν. Η «ΜΚΟ» δεν είναι νομική μορφή, είναι απλώς ένας όρος της καθομιλουμένης. Στην πράξη ιδρύεις ένα σωματείο, μια αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία (ΑΜΚΕ) ή, πιο σπάνια, ένα ίδρυμα. Από το 2026, όσοι επιλέγουν σωματείο έχουν και μια νέα υποχρέωση: την εγγραφή σε ηλεκτρονικό μητρώο του Υπουργείου Εσωτερικών.

Σωματείο, ΑΜΚΕ ή ίδρυμα

  • Σωματείο: χρειάζεται τουλάχιστον 20 ιδρυτικά μέλη. Αποφασίζει η γενική συνέλευση με ψηφοφορία και μπορεί να γραφτεί όποιος θέλει, αν το προβλέπει το καταστατικό. Αποκτά νομική προσωπικότητα με δικαστική αναγνώριση. Ταιριάζει σε συλλόγους με πολλά μέλη: πολιτιστικούς, γονέων, ασθενών, φιλοζωικούς
  • ΑΜΚΕ: αρκούν 2 ιδρυτές. Λειτουργεί σαν εταιρεία με μη κερδοσκοπικό σκοπό, δεν χρειάζεται δικαστήριο και καταχωρίζεται στο ΓΕΜΗ. Είναι πιο ευέλικτη για μικρές ομάδες που τρέχουν προγράμματα, αλλά δεν έχει «μέλη» με τη συλλογική έννοια
  • Ίδρυμα: ξεκινά από μια περιουσία που αφιερώνεται σε συγκεκριμένο σκοπό και χρειάζεται κρατική έγκριση. Απευθύνεται σε όσους έχουν κάτι να διαθέσουν, όχι σε μια παρέα εθελοντών

Ο εύκολος κανόνας: αν θέλετε κοινότητα με συνέλευση και ψήφο, φτιάξτε σωματείο. Αν θέλετε μια μικρή, γρήγορη ομάδα που τρέχει δράσεις, φτιάξτε ΑΜΚΕ.

Τα βήματα για σωματείο

  1. Σκοπός και 20 άτομα: γράψτε σε δύο γραμμές τι θα κάνετε και για ποιους. Βρείτε 20 ενήλικες που συμφωνούν και θα υπογράψουν
  2. Καταστατικό: ορίζει την επωνυμία, την έδρα, τον σκοπό και τους πόρους, πώς γράφεται και πώς διαγράφεται ένα μέλος, πώς λειτουργούν η συνέλευση και το διοικητικό συμβούλιο, και τι γίνεται αν διαλυθεί το σωματείο. Το υπογράφουν όλοι οι ιδρυτές, μαζί με την ιδρυτική πράξη και τον κατάλογο των ιδρυτών
  3. Αναγνώριση από το δικαστήριο: η αίτηση κατατίθεται στο αρμόδιο δικαστήριο της έδρας. Χρειάζεται δικηγόρος, που θα σας πει και ποια έξοδα δημοσίευσης και παραβόλων ισχύουν. Μετά την απόφαση, το σωματείο εγγράφεται στο βιβλίο σωματείων
  4. ΑΦΜ και κωδικοί: κάνετε έναρξη στη ΔΟΥ και ζητάτε κωδικούς Taxisnet για το ίδιο το σωματείο, όχι για τον πρόεδρο. Με αυτούς θα μπαίνετε από εδώ και πέρα σε όλες τις πλατφόρμες
  5. Τραπεζικός λογαριασμός στο όνομα του σωματείου. Ποτέ σε προσωπικό λογαριασμό μέλους
  6. Εγγραφή στο ηλεκτρονικό μητρώο της Περιφέρειας, μέσα σε 2 μήνες από τη σύσταση (δείτε παρακάτω)

Για ΑΜΚΕ η διαδρομή είναι πιο σύντομη: καταστατικό με τουλάχιστον δύο ιδρυτές, καταχώριση στο ΓΕΜΗ, ΑΦΜ, κωδικοί και τραπεζικός λογαριασμός. Δεν περνά από δικαστήριο.

Το νέο μητρώο σωματείων: τι ζητά

Με την ΚΥΑ 16884/2025 (ΦΕΚ Β΄ 5712/2025) δημιουργήθηκε το Ειδικό Ηλεκτρονικό Μητρώο Σωματείων Εποπτείας Περιφέρειας. Η πλατφόρμα λειτουργεί από τον Ιούνιο του 2026 στο okoip.gov.gr και η είσοδος γίνεται με τους κωδικούς Taxisnet του σωματείου. Αφορά τα σωματεία που εποπτεύει η Περιφέρεια, όπως πολιτιστικοί σύλλογοι και σωματεία γενικού σκοπού. Τα αθλητικά, τα συνδικαλιστικά και τα επαγγελματικά σωματεία έχουν δικό τους πλαίσιο.

Για την πρώτη εγγραφή ανεβάζετε:

  • το καταστατικό, όπως ισχύει σήμερα
  • το πιστοποιητικό μεταβολών που εκδίδει το Πρωτοδικείο
  • τη βεβαίωση της ΔΟΥ για την έναρξη, μαζί με όσες μεταβολές έχουν γίνει
  • τα πρακτικά με τα οποία εκλέχθηκε και συγκροτήθηκε σε σώμα το ΔΣ
  • ΑΦΜ, τηλέφωνο και email του νόμιμου εκπροσώπου και του προεδρείου (πρόεδρος, γραμματέας, ταμίας)

Κάθε χρόνο, έως τις 31 Μαΐου, ανεβάζετε τρία πράγματα: το πρακτικό της συνέλευσης που ενέκρινε τον απολογισμό, την έκθεση της εξελεγκτικής και τα οικονομικά στοιχεία της προηγούμενης χρονιάς, συμπληρωμένα σε έτοιμη φόρμα της πλατφόρμας. Άρα από την πρώτη μέρα χρειάζεστε ταμία που κρατά αποδείξεις και εξελεγκτική επιτροπή που πραγματικά ελέγχει.

Αν θέλετε κρατική χρηματοδότηση

Το σωματείο ή η ΑΜΚΕ μπορεί να ζει από συνδρομές, δωρεές και εκδηλώσεις. Για χρήματα από το Δημόσιο όμως, ο ν. 4873/2021 ζητά εγγραφή στις βάσεις των Οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών (Ο.Κοι.Π.) του Υπουργείου Εσωτερικών:

  • με εγγραφή στη Δημόσια Βάση Δεδομένων μπορείτε να πάρετε έως 50.000 € τον χρόνο
  • με εγγραφή στο Ειδικό Μητρώο δεν υπάρχει ανώτατο ποσό, αλλά οι απαιτήσεις διαφάνειας είναι αυστηρότερες
  • για κάθε χρηματοδοτούμενο πρόγραμμα ανοίγετε ξεχωριστό τραπεζικό λογαριασμό και κρατάτε ξεχωριστό προϋπολογισμό και απολογισμό

Η ματιά του SAROTIKA

Οι περισσότερες τοπικές οργανώσεις δεν κλείνουν επειδή έμειναν χωρίς ιδέες. Κλείνουν επειδή κανείς δεν κρατούσε τα βιβλία. Τώρα που το μητρώο ζητά κάθε χρόνο απολογισμό, έκθεση ελέγχου και πρακτικά, ο ταμίας είναι εξίσου σημαντικός με τον πρόεδρο. Πριν ιδρύσετε κάτι καινούργιο, ψάξτε αν υπάρχει ήδη σύλλογος με τον ίδιο σκοπό στην πόλη σας. Συχνά είναι πιο αποτελεσματικό να μπείτε σε αυτόν ή να συνεργαστείτε μαζί του. Αν πάλι το κενό είναι πραγματικό, όπως η συντροφιά σε μοναχικούς ηλικιωμένους, που δεν την καλύπτουν πλήρως ούτε οι δημοτικές δομές τύπου Βοήθεια στο Σπίτι και ΚΑΠΗ, τότε ένα μικρό σωματείο αξίζει τον κόπο. Πολλοί από τους πιο χρήσιμους συλλόγους στην Ελλάδα είναι σύλλογοι γονέων και ασθενών, που λύνουν πρακτικά προβλήματα, όπως το να βοηθήσουν μια οικογένεια να κάνει σωστά την αίτηση για το επίδομα κώφωσης. Ξεκινήστε μικρά, με καθαρό σκοπό και καθαρά βιβλία. Η χρηματοδότηση έρχεται αργότερα, και έρχεται πιο εύκολα σε όσους μπορούν να δείξουν πού πήγε κάθε ευρώ.

Τα πιο συχνά λάθη

  • Γενικόλογος σκοπός, όπως «κάθε κοινωφελής δράση». Δυσκολεύει την αναγνώριση και την πρόσβαση σε χρηματοδότηση. Ορίστε συγκεκριμένα ποιους βοηθάτε και πώς
  • Χρήματα σε προσωπικό λογαριασμό μέλους. Είναι το πιο συνηθισμένο λάθος και αυτό που χαλάει την εμπιστοσύνη στον σύλλογο
  • Πώληση προϊόντων ή εισιτηρίων χωρίς λογιστή. Ακόμη και σε μη κερδοσκοπικό φορέα, κάποιες δραστηριότητες έχουν φορολογικές υποχρεώσεις. Ρωτήστε πριν, όχι μετά
  • Ξεχασμένη προθεσμία. Βάλτε στο ημερολόγιο του συλλόγου τις 31 Μαΐου για την ετήσια ενημέρωση του μητρώου

Το άρθρο είναι γενικός οδηγός και δεν αντικαθιστά τη συμβουλή δικηγόρου ή λογιστή. Οι λεπτομέρειες της διαδικασίας, τα έξοδα και οι φορολογικές υποχρεώσεις εξαρτώνται από τη μορφή και τη δραστηριότητα του φορέα.

Πηγή: Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας – Ειδικό Ηλεκτρονικό Μητρώο Σωματείων

σχόλια αναγνωστών

(0 Σχόλια)

ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ

Ελλάδα

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Κλήση από κάμερα: πώς την ελέγχεις και πώς κάνεις ένσταση

Προσωπικός γιατρός: εγγραφή, αλλαγή και δωρεάν ραντεβού

Εξεταστική για τα κόκκινα δάνεια: τι θα ψάξει και τι όχι

Υπερωρίες και υπερεργασία: πόσο πληρώνονται, τι ισχύει