Διαθήκη 2026: πώς τη γράφεις σωστά και τι άλλαξε
Ιδιόγραφη ή σε συμβολαιογράφο; Πώς τη γράφεις έγκυρα, τι άλλαξε με το νέο κληρονομικό δίκαιο, νόμιμη μοίρα και πώς βρίσκεις διαθήκη
Οι περισσότεροι αναβάλλουν τη διαθήκη. Δεν θέλουν να σκέφτονται τον θάνατο και πιστεύουν ότι «τα παιδιά θα τα βρουν μεταξύ τους». Στην πράξη, μια διαθήκη που λείπει ή είναι γραμμένη λάθος συχνά καταλήγει σε χρόνια δικαστικών διαφορών. Το 2026 άλλαξαν δύο σημαντικά πράγματα: ισχύει νέο κληρονομικό δίκαιο και οι διαθήκες δημοσιεύονται πια ψηφιακά, από συμβολαιογράφο. Δες τι πρέπει να ξέρεις, είτε θέλεις να γράψεις τη δική σου είτε ψάχνεις τη διαθήκη ενός δικού σου ανθρώπου.
Τι άλλαξε το 2026
- Νέο κληρονομικό δίκαιο: ο ν.5303/2026 άλλαξε μεγάλο μέρος των κανόνων του Αστικού Κώδικα για τις κληρονομιές. Ισχύει κατά κανόνα για θανάτους από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 και μετά. Για παλαιότερους θανάτους εφαρμόζονται βασικά οι παλιοί κανόνες, με κάποιες μεταβατικές εξαιρέσεις
- Δημοσίευση από συμβολαιογράφο: από την 1η Νοεμβρίου 2025 τις διαθήκες δεν τις δημοσιεύει πια το δικαστήριο. Τις δημοσιεύει συμβολαιογράφος μέσω του ηλεκτρονικού Μητρώου Διαθηκών, συχνά μέσα σε μία ή δύο μέρες αντί για μήνες
- Μητρώο Διαθηκών: μια διαθήκη που συντάσσεται ή κατατίθεται σε συμβολαιογράφο καταχωρίζεται στο μητρώο. Έτσι είναι πολύ πιο δύσκολο να «χαθεί»
Οι τρεις μορφές διαθήκης
- Ιδιόγραφη: τη γράφεις μόνος σου στο σπίτι. Είναι η πιο φθηνή, αλλά και η πιο εύκολη να αμφισβητηθεί αν έχει λάθη
- Δημόσια: δηλώνεις τη βούλησή σου μπροστά σε συμβολαιογράφο, παρουσία μαρτύρων όπως ορίζει ο νόμος. Κοστίζει, αλλά αμφισβητείται πολύ πιο δύσκολα και φυλάσσεται με ασφάλεια
- Μυστική: παραδίδεις στον συμβολαιογράφο το κείμενο κλειστό, ώστε να μη μάθει κανείς το περιεχόμενο πριν από τη δημοσίευση. Στην πράξη χρησιμοποιείται σπάνια
Η αμοιβή του συμβολαιογράφου για δημόσια διαθήκη εξαρτάται από την περίπτωση. Ζήτα προσφορά από πριν.
Ιδιόγραφη: πώς τη γράφεις ώστε να ισχύει
- Όλο το κείμενο με το δικό σου χέρι. Αν είναι γραμμένη σε υπολογιστή, δεν ισχύει ως ιδιόγραφη, ακόμη κι αν την υπογράψεις. Δεν την γράφει άλλος για σένα
- Ημερομηνία: γράψε ολόκληρη τη μέρα, τον μήνα και τη χρονιά. Ο νέος νόμος είναι πιο επιεικής με μια ελλιπή ημερομηνία, αλλά μην το ρισκάρεις
- Υπογραφή στο τέλος, κάτω από το κείμενο. Ό,τι προσθέσεις αργότερα στο περιθώριο, υπόγραψέ το κι αυτό
- Γράψε καθαρά ποιος παίρνει τι. Πλήρη ονόματα κληρονόμων και συγκεκριμένα περιουσιακά στοιχεία, όπως διεύθυνση ακινήτου ή τράπεζα λογαριασμού. Απέφυγε τις μουτζούρες και τα σβησίματα
- Φύλαξέ την σωστά. Μπορείς να την καταθέσεις σε συμβολαιογράφο για φύλαξη. Έτσι μπαίνει στο Μητρώο Διαθηκών και δεν κινδυνεύει να χαθεί ή να «εξαφανιστεί» σε ένα συρτάρι
Αν αλλάξεις γνώμη, μπορείς να γράψεις νέα διαθήκη. Γράψε μέσα ρητά ότι ανακαλείς τις προηγούμενες, για να μην υπάρχει σύγχυση.
Νοσοκομείο ή μονάδα φροντίδας: προσοχή
Για να προστατευτούν ευάλωτοι ηλικιωμένοι, ο νέος νόμος βάζει περιορισμό στις ιδιόγραφες διαθήκες που γράφονται όσο κάποιος νοσηλεύεται ή φιλοξενείται σε νοσοκομείο, κλινική ή μονάδα φροντίδας, και για τρεις μήνες μετά. Ό,τι αφήνει σε ανθρώπους που δουλεύουν ή διοικούν τη μονάδα δεν ισχύει. Αν ένας δικός σου άνθρωπος θέλει να γράψει διαθήκη σε τέτοια περίοδο, η δημόσια διαθήκη σε συμβολαιογράφο είναι η ασφαλέστερη λύση. Για στήριξη στο σπίτι, δες τι προσφέρουν δωρεάν η Βοήθεια στο Σπίτι, τα ΚΗΦΗ και τα ΚΑΠΗ.
Νόμιμη μοίρα: δεν μπορείς να αποκλείσεις όποιον θέλεις
Οι πιο στενοί συγγενείς, κυρίως τα παιδιά και ο σύζυγος και σε ορισμένες περιπτώσεις οι γονείς, έχουν δικαίωμα σε ένα ελάχιστο μερίδιο, τη νόμιμη μοίρα. Είναι το μισό από όσα θα έπαιρναν αν δεν υπήρχε διαθήκη. Με τον νέο νόμο αυτό το μερίδιο είναι κατά κανόνα χρηματική απαίτηση κατά των κληρονόμων. Δεν κάνει τον μεριδούχο αυτόματα συνιδιοκτήτη στο σπίτι. Αυτό βοηθά να μη «σπάνε» τα ακίνητα σε πολλά κομμάτια, αλλά σημαίνει ότι όποιος πάρει το σπίτι μπορεί να χρειαστεί να πληρώσει τους υπόλοιπους.
- Αν δεν υπάρχει διαθήκη και υπάρχει ένα παιδί, ο σύζυγος παίρνει πλέον το 1/3. Με περισσότερα παιδιά, το 1/4. Τα ίδια ισχύουν και για σύμφωνο συμβίωσης
- Για πρώτη φορά αποκτά δικαιώματα και ο σύντροφος χωρίς γάμο ή σύμφωνο, αν ζούσαν μαζί τουλάχιστον τρία χρόνια ή είχαν παιδιά. Χρειάζεται όμως δικαστική απόφαση και έρχεται τελευταίος στη σειρά
- Νέος θεσμός είναι η κληρονομική σύμβαση: συμφωνία με τους μελλοντικούς κληρονόμους όσο ζεις, μόνο σε συμβολαιογράφο
Πριν γράψεις διαθήκη, φτιάξε μια λίστα με όσα έχεις. Για τα ακίνητα, βοηθά να ελέγξεις ότι το Ε9 και το Μητρώο Ακινήτων (ΜΙΔΑ) είναι σωστά.
Πώς βρίσκεις αν άφησε διαθήκη κάποιος δικός σου
- Μπες στο diathikes.gr με κωδικούς Taxisnet
- Ζήτα βεβαίωση για το αν υπάρχει αδημοσίευτη διαθήκη ή πιστοποιητικό για το αν έχει δημοσιευθεί
- Συμπλήρωσε σωστά τα στοιχεία του θανόντος και ανέβασε τη ληξιαρχική πράξη θανάτου
- Πλήρωσε το τέλος με κωδικό RF. Η βεβαίωση και το πιστοποιητικό κοστίζουν 25 ευρώ το καθένα και το αντίγραφο πράξης δημοσίευσης 35 ευρώ
- Δες την απάντηση στις «Αιτήσεις μου». Αν βρεθεί διαθήκη, θα δεις σε ποιον συμβολαιογράφο βρίσκεται
Αν έχεις στα χέρια σου ιδιόγραφη διαθήκη, πήγαινε σε οποιονδήποτε συμβολαιογράφο για τη δημοσίευση και την κήρυξή της ως κύριας. Πάρε μαζί τη ληξιαρχική πράξη θανάτου και πιστοποιητικό πλησιεστέρων συγγενών. Μην ανοίξεις φάκελο που είναι σφραγισμένος.
Με τον νέο νόμο ο κληρονόμος κατά κανόνα δεν πληρώνει τα χρέη της κληρονομιάς από τη δική του περιουσία. Υπάρχουν όμως εξαιρέσεις και προθεσμίες, οπότε μην αποφασίσεις για αποδοχή ή αποποίηση χωρίς νομική συμβουλή.
Η ματιά του SAROTIKA
Η διαθήκη δεν είναι υπόθεση μόνο των πλουσίων. Ένα διαμέρισμα, ένα χωράφι στο χωριό και ένας λογαριασμός αρκούν για να μαλώσουν αδέλφια, ειδικά όταν κάποιος πιστεύει ότι «του το είχαν τάξει». Η δική μας γνώμη: αν η περίπτωσή σου είναι απλή, μια προσεγμένη ιδιόγραφη, κατατεθειμένη σε συμβολαιογράφο, είναι ήδη μεγάλο βήμα. Αν υπάρχουν δεύτερος γάμος, παιδιά από διαφορετικές σχέσεις, επιχείρηση ή ακίνητα σε κοινή ιδιοκτησία, πλήρωσε για δημόσια διαθήκη και για μια ώρα με δικηγόρο. Και πες στην οικογένεια ότι υπάρχει διαθήκη και πού βρίσκεται. Δεν χρειάζεται να πεις τι γράφει. Η πιο ακριβή διαθήκη είναι αυτή που δεν βρέθηκε ποτέ.
Σημείωση: Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά τη συμβουλή δικηγόρου ή συμβολαιογράφου για τη δική σου περίπτωση. Οι κανόνες που εφαρμόζονται εξαρτώνται και από την ημερομηνία θανάτου, λόγω των μεταβατικών διατάξεων του νέου νόμου.

Δημοσίευση σχολίου
Καλώς ήρθατε στη συζήτηση. Γράψτε με σεβασμό — χωρίς διαφημίσεις, spam ή προσωπικές επιθέσεις. Αν εντοπίσατε ανακρίβεια, γράψτε το εδώ: ελέγχουμε και διορθώνουμε το άρθρο. Τα σχόλια δημοσιεύονται με επιμέλεια.