Ζελένσκι – Τραμπ: Ο πόλεμος των διυλιστηρίων και το χάσμα που βαθαίνει

Βίντεο: Guardian News / YouTube

Δεκαπέντε δευτερόλεπτα σιωπής. Έτσι απάντησε ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι στις Βρυξέλλες, όταν δημοσιογράφος τον ρώτησε αν ο Ντόναλντ Τραμπ τον χρησιμοποιεί ως αποδιοπομπαίο τράγο ενόψει των ενδιάμεσων αμερικανικών εκλογών. Μετά χαμογέλασε και είπε μόνο: «Αυτή είναι η απάντησή μου».

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Επίσημο πορτρέτο: president.gov.ua / Wikimedia Commons (CC BY 4.0)

Μια εκεχειρία που δεν πρόλαβε να γίνει εκεχειρία

Η Κυριακή 11 Οκτωβρίου ξεκίνησε με ανακοίνωση Τραμπ για ενεργειακή εκεχειρία. Ο Ζελένσκι είπε ότι την ίδια ημέρα η Ρωσία χτύπησε το Χάρκοβο. Το Κρεμλίνο είχε ήδη απορρίψει την εκεχειρία 60 ημερών που πρότεινε το Κίεβο και ζητούσε «συνολική ειρηνευτική συμφωνία». Η Ουκρανία πάγωσε για λίγες ημέρες τα πλήγματα σε ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις και την Πέμπτη 15 Οκτωβρίου τα ξανάρχισε με επίθεση drones σε διυλιστήριο στη Ριαζάν. Το Κρεμλίνο την καταδίκασε και ο Ζελένσκι δήλωσε ότι η μονομερής αναστολή τελείωσε.

Η ρητορική της Ουάσιγκτον

Ο Τραμπ αντέδρασε στο Newsmax. Χαρακτήρισε τα πλήγματα ντροπή, υποστήριξε ότι ανεβάζουν την παγκόσμια τιμή του πετρελαίου και είπε ότι συνεργάζεται πιο δύσκολα με τον Ζελένσκι παρά με τον Πούτιν. Αμφισβήτησε επίσης ότι ο Ουκρανός πρόεδρος θέλει πράγματι συμφωνία. Ο Ζελένσκι απάντησε ότι η χώρα του δέχτηκε επίθεση, έχασε εδάφη και ανθρώπους και έχει δικαίωμα να αμυνθεί, και ότι η εναλλακτική είναι ο αφανισμός.

Το πιο ενδιαφέρον σημείο δεν ήταν η λεκτική ένταση. Ο Ζελένσκι κατέκρινε μια αμερικανική συμφωνία για το ρωσικό ντίζελ, προειδοποίησε για νέες συμφωνίες στο φυσικό αέριο και για χαλάρωση κυρώσεων, ακόμη και για τα παγωμένα ρωσικά κεφάλαια, και αποκάλυψε ότι ζήτησε αντιβαλλιστικούς πυραύλους από τις ΗΠΑ χωρίς να τους πάρει.

Η Ευρώπη χειροκροτεί. Και μετά;

Οι «27» υποδέχθηκαν τον Ζελένσκι με χειροκροτήματα. Ο Αντόνιο Κόστα είπε ότι δεν είναι ώρα να χαλαρώσουν οι κυρώσεις και η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ότι δεν θα αρθεί καμία κύρωση αν η Ρωσία δεν σταματήσει τον πόλεμο. Ετοιμάζεται 22ο πακέτο. Σύμφωνα με τους Financial Times, Ευρωπαίοι ηγέτες σχεδίαζαν να τον παροτρύνουν να χαμηλώσει τους τόνους απέναντι στον Τραμπ, αλλά εκείνος είπε ότι άκουσε «μόνο υποστήριξη».

Τα νούμερα δείχνουν πόσο μεγάλο είναι το κενό. Η ΕΕ έχει εγκρίνει δάνειο 90 δισ. ευρώ για το 2026–2027 και η Ουκρανία λέει ότι χρειάζεται τουλάχιστον 70 δισ. ευρώ μόνο για την άμυνα το 2027. Οι πύραυλοι Patriot των ΗΠΑ πηγαίνουν κατά προτεραιότητα στη Μέση Ανατολή και οι περιορισμοί του Starlink δυσκολεύουν την αναχαίτιση drones. Το 2027 υπάρχουν και γαλλικές εκλογές, με τη Μαρίν Λεπέν να αμφισβητεί ήδη τη χρηματοδότηση.

Η άποψή μου

Ξεκινώ από το επιχείρημα του Τραμπ, γιατί δεν είναι αβάσιμο: οι ακριβές τιμές καυσίμων χτυπούν κάθε οικονομία, και την ελληνική, και ένας πρόεδρος που θέλει να τις κρατήσει χαμηλά δεν αντιμετωπίζεται ως παράδοξο. Εδώ όμως υπάρχει ένα πρόβλημα λογικής. Δεν έχω δει στοιχεία που να δείχνουν πόσο επηρεάζουν τα ουκρανικά πλήγματα την παγκόσμια τιμή και, ταυτόχρονα, η ίδια Ουάσιγκτον φέρεται να κλείνει συμφωνία για ρωσικό ντίζελ. Δεν μπορείς να ζητάς από το Κίεβο να σταματήσει να χτυπά τα διυλιστήρια για χάρη των τιμών και την ίδια ώρα να διευκολύνεις τα έσοδα της Μόσχας. Αυτό είναι ασυνέπεια που αφορά τη στρατηγική και δεν λύνεται με ένα «ντροπή».

Η εκεχειρία, επίσης, ήταν κατά τη γνώμη μου αδύναμη από την αρχή. Μια συμφωνία που ανακοινώνεται μέσω δημόσιας δήλωσης, χωρίς να τη δέχεται η άλλη πλευρά και χωρίς μηχανισμό ελέγχου, είναι ευχή. Όταν ο Πούτιν, κατά τον Ζελένσκι, «δεν διαβάζει το Truth Social», το να ζητάς μονομερή αυτοσυγκράτηση από τον εισβαλλόμενο γεννά το ερώτημα ποιος κερδίζει από αυτήν.

Θεωρώ έξυπνη την αντίδραση του Ζελένσκι με τη σιωπή. Όποιος απαντά σε κάθε επίθεση με επίθεση τροφοδοτεί το αφήγημα που τον θέλει δύσκολο συνομιλητή. Με λίγες λέξεις και χωρίς σύγκρουση, ο Ουκρανός πρόεδρος άφησε την ερώτηση να μιλήσει από μόνη της.

Η μεγαλύτερη δοκιμασία όμως βρίσκεται στην Ευρώπη. Τα χειροκροτήματα και οι δηλώσεις στήριξης είναι σημαντικά, αλλά δεν αναχαιτίζουν drones. Το 90άρι είναι πραγματικό, όμως τα κενά σε αντιαεροπορική προστασία δεν καλύπτονται με ανακοινώσεις και η ευρωπαϊκή ενότητα θα κριθεί όταν οι επόμενες εκλογές αλλάξουν ισορροπίες. Αν η Ευρώπη θέλει να είναι πρωταγωνίστρια και όχι θεατής, πρέπει να πείσει ότι μπορεί να προμηθεύσει όσα χάνονται από τις ΗΠΑ.

Το συμπέρασμα είναι ότι ο πόλεμος των διυλιστηρίων είναι μόνο η επιφάνεια. Από κάτω ανοίγει μια πιο βαθιά διαφωνία για το ποιος θα πληρώσει, ποιος θα οπλίσει και ποιος θα καθίσει τελικά στο τραπέζι.

Πηγή: huffingtonpost.gr