Τι γράφουν οι ξένοι: Guardian και Bloomberg για Γλυπτά, Ρούμπιο

Μια εβδομάδα που η Ελλάδα βρέθηκε ασυνήθιστα συχνά στις ξένες σελίδες: ο Guardian κατέγραψε τη σκλήρυνση της Αθήνας για τα Γλυπτά του Παρθενώνα και την ενόχληση για τη μεταστροφή του Άντι Μπέρναμ, δύο κείμενα της ίδιας εφημερίδας διάβασαν εντελώς διαφορετικά την ομιλία του Μάρκο Ρούμπιο με φόντο την Ακρόπολη, το Bloomberg μετέφερε το «όχι» του Ντομπρόβσκις στο ελληνοϊταλικό αίτημα για δημοσιονομική ευελιξία, η απομάκρυνση της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ έγινε αφορμή για έναν απολογισμό των πρέσβεων του Τραμπ, και η Βικτόρια Χίσλοπ εξομολογήθηκε τι της συνέβη στην ελληνική πίστα του Dancing With the Stars. Τα παρουσιάζουμε με δικά μας λόγια, με σύντομα αποσπάσματα, και με τη δική μας άποψη σε κάθε θέμα.

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο. Φωτογραφία: Joyofmuseums, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

🏛️ Guardian: «Θα εντείνουμε τις διεκδικήσεις» για τα Γλυπτά — και το αγκάθι Μπέρναμ

Η Έλενα Σμιθ, ανταποκρίτρια του Guardian στην Αθήνα, έγραψε στις 6 Οκτωβρίου ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεσμεύτηκε δημόσια να «ανεβάσει την ένταση» των ελληνικών διεκδικήσεων για τα Γλυπτά του Παρθενώνα, όχι μόνο απέναντι στο Βρετανικό Μουσείο αλλά και απέναντι στη βρετανική κυβέρνηση. Μιλώντας σε συνέδριο στην Αθήνα, ο πρωθυπουργός παραδέχθηκε, σύμφωνα με την εφημερίδα, για πρώτη φορά ότι οι συνομιλίες με το μουσείο υπό τον Τζορτζ Όσμπορν «δυστυχώς δεν έχουν προχωρήσει».

Το κεντρικό εύρημα του ρεπορτάζ είναι το κλίμα απέναντι στον νέο Βρετανό πρωθυπουργό Άντι Μπέρναμ. Ο Guardian θυμίζει ότι ο Μπέρναμ υποστήριζε την επιστροφή επί 25 χρόνια και ότι το 2023, ως δήμαρχος του Μεγάλου Μάντσεστερ, είχε γράψει «στείλτε τα πίσω, χωρίς όρους». Λίγες μέρες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, όμως, δήλωσε ότι το ζήτημα «αφορά το Βρετανικό Μουσείο». Η εφημερίδα μεταφέρει ανώνυμα Έλληνα νομικό σύμβουλο διαδοχικών κυβερνήσεων που μίλησε για «μεγάλη απογοήτευση» και για κάτι από «δόλια Αλβιόνα».

Ο Μητσοτάκης, κατά τον Guardian, συνέδεσε τα Γλυπτά με τη δεδηλωμένη επιθυμία του Μπέρναμ για στενότερη σχέση Βρετανίας–ΕΕ, λέγοντας ότι «δεν είναι απλώς ζήτημα για την Ελλάδα, είναι ζήτημα για την Ευρώπη». Παράλληλα άφησε ανοιχτή μια λύση «win-win»: με το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο να κλείνει για ανακαίνιση, αρχαιότητες που δεν έχουν ταξιδέψει ποτέ εκτός Ελλάδας θα μπορούσαν να πάνε στο Λονδίνο, με αντάλλαγμα τα Γλυπτά. Η Σμιθ κρατά ουδέτερο αλλά σαφές ύφος: οι δηλώσεις χαρακτηρίζονται «μαχητικές» και η αθηναϊκή ενόχληση «ελάχιστα συγκαλυμμένη».

Βίντεο: ΕΡΤ Α.Ε. — Νέα παρέμβαση του Πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη για τα Γλυπτά του Παρθενώνα

Η άποψή μας: Το πιο χρήσιμο στοιχείο του ρεπορτάζ δεν είναι η ένταση του τόνου αλλά η ομολογία ότι το μοντέλο Όσμπορν, η «υβριδική» συμφωνία με αντιδάνεια, δεν απέδωσε σε τρία χρόνια. Αν αυτό ισχύει, η Αθήνα καλά κάνει και μεταφέρει το βάρος από το μουσείο στην κυβέρνηση, γιατί μόνο η κυβέρνηση μπορεί να αγγίξει τον νόμο του 1963 που δένει τα χέρια των εφόρων. Το λάθος θα ήταν να επενδύσουμε ξανά σε ένα πρόσωπο. Ο Μπέρναμ απέδειξε μέσα σε μία εβδομάδα ότι η προσωπική του θέση δεν επιβιώνει της Ντάουνινγκ Στριτ. Η ελληνική πλευρά χρειάζεται συμμάχους στο Κοινοβούλιο του Λονδίνου και στη βρετανική κοινή γνώμη, όχι υποσχέσεις δημάρχων.

🎤 Guardian: Η ομιλία Ρούμπιο με φόντο τον Παρθενώνα, φτιαγμένη για το 2028

Ο Άντριου Ροθ, διπλωματικός συντάκτης του Guardian στην Ουάσινγκτον, περιέγραψε στις 7 Οκτωβρίου την ομιλία του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα ως μια «κλασικά εμπνευσμένη απολογία» της πολιτικής «Αμερική πρώτα», με σκηνικό που «έμοιαζε φτιαγμένο για προεκλογικά σποτ» αν ο υπουργός Εξωτερικών κατέβει υποψήφιος το 2028. Ο Ρούμπιο, γράφει ο Ροθ, άντλησε παραλληλισμούς από τους Αμερικανούς ιδρυτές, τους φιλοσόφους και τους κατακτητές της αρχαιότητας και από τη διαδρομή της δικής του οικογένειας προς τις ΗΠΑ.

Το μήνυμα προς την Ευρώπη ήταν ευθύ: να «ξυπνήσει από τον μακρύ λήθαργο» και να απορρίψει ένα μέλλον «ατροφίας, δουλείας και παρακμής». Ο Guardian ξεχωρίζει τη φράση ότι «η λέξη εθνικισμός έγινε βρισιά» και την υπεράσπιση της «απροκάλυπτης επιδίωξης εθνικής ισχύος»: έλεγχος εφοδιαστικών αλυσίδων, επαναβιομηχάνιση, ανοικοδόμηση άμυνας, κυριαρχία στις τεχνολογίες του μέλλοντος. Η εφημερίδα τοποθετεί την ομιλία σε περίοδο έντασης ΗΠΑ–Ευρώπης: ο πόλεμος στο Ιράν, η ασυνεχής στήριξη της Ουκρανίας, οι διαφωνίες στο ΝΑΤΟ για τη Γροιλανδία και η ιδεολογική απόσταση που τροφοδοτεί ο αντιπρόεδρος Βανς.

Βίντεο: U.S. Department of State — Secretary Rubio Delivers Remarks from the Acropolis in Athens

Η άποψή μας: Το ρεπορτάζ του Ροθ λέει αυτό που στην Αθήνα ειπώθηκε χαμηλόφωνα: η Πνύκα ήταν σκηνικό για αμερικανικό εσωτερικό ακροατήριο. Αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό για την Ελλάδα. Μια χώρα που ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών διαλέγει για την προγραμματική του ομιλία αποκτά ορατότητα που δεν αγοράζεται. Το κόστος είναι άλλο: όταν δανείζεις το πιο ισχυρό σου σύμβολο σε μια ομιλία για «εθνική ισχύ» και «εθνικισμό», πρέπει να είσαι έτοιμος να εξηγήσεις στους Ευρωπαίους εταίρους σου ότι δεν προσυπογράφεις το περιεχόμενο. Η Ελλάδα κέρδισε το κάδρο. Το αν θα πληρώσει για τη λεζάντα θα φανεί στις Βρυξέλλες, όχι στην Ουάσινγκτον.

Η Ακρόπολη από την Πνύκα, το σκηνικό της ομιλίας Ρούμπιο. Φωτογραφία: George E. Koronaios, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

📜 Guardian (γνώμη): «Χρυσή ώρα, όχι χρυσή εποχή» — ο ιστορικός που διορθώνει τον Ρούμπιο

Πέντε μέρες αργότερα, στις 12 Οκτωβρίου, ο ιστορικός Τεντ Γουίντμερ επέστρεψε στην ίδια ομιλία από τη στήλη γνώμης του Guardian με εντελώς διαφορετική διάθεση. Το σκηνικό, παραδέχεται, ήταν «μεγαλοπρεπές»: ηλιοβασίλεμα, ο Παρθενώνας στο φως της «χρυσής ώρας». Αλλά, σημειώνει, «χρυσή ώρα, όχι ακριβώς χρυσή εποχή». Κατά τον Γουίντμερ, ο Ρούμπιο δεν υπερασπίστηκε τη δημοκρατία όπως ο Περικλής· προσέφερε ένα όραμα όπου η Δύση πρέπει να ξαναβρεί τις αξίες της «εξερεύνησης και της κατάκτησης» ή να παρακμάσει.

Ο αρθρογράφος αντιτείνει ότι οι Αμερικανοί ιδρυτές διάβαζαν Έλληνες και Ρωμαίους για να θεμελιώσουν μια δημοκρατία ίσων, όχι έναν πολιτισμό κατακτήσεων: ο Τζέφερσον χρωστούσε στον Κικέρωνα, ο Λίνκολν στον Ευκλείδη και στην έννοια της ισότητας. Ρωτά επίσης τι ακριβώς είναι «η Δύση», αφού και η Ρωσία του Πούτιν θεωρεί ότι κατάγεται από την Ελλάδα και τη Ρώμη, και θυμίζει πόσο αγαπούσε την αρχαιότητα ο Χίτλερ. Τέλος, σημειώνει ότι η γνώση έρεε προς την Ελλάδα και από την Ανατολή, από τη Σουμερία ως τους Άραβες, και ότι η ιστορία των Ελλήνων υπερασπιστών της Ακρόπολης απέναντι στους Πέρσες ακουγόταν «θεατρική» σε μια εβδομάδα που ο πόλεμος κατά του Ιράν «δεν πάει καλά».

Βίντεο: ΕΡΤ Α.Ε. — Τα διεθνή ΜΜΕ για την ομιλία Ρούμπιο

Η άποψή μας: Το κείμενο του Γουίντμερ αξίζει να διαβαστεί στην Ελλάδα για έναν λόγο που δεν αφορά τον Ρούμπιο: μας θυμίζει ότι η αρχαιότητα είναι διεκδικήσιμο κεφάλαιο και ότι όποιος σιωπά χάνει τον έλεγχο της ερμηνείας της. Ο Περικλής των «Επιταφίων» και οι Θερμοπύλες των «πολιτισμικών πολέμων» είναι δύο διαφορετικά προϊόντα που πωλούνται με την ίδια ετικέτα. Το ελληνικό κράτος φιλοξένησε την ομιλία, άρα έχει και λόγο στην ανάγνωσή της. Μια δημόσια τοποθέτηση από τα ελληνικά πανεπιστήμια και τα μουσεία για το τι σημαίνει «δυτική κληρονομιά» θα ήταν πιο χρήσιμη από οποιοδήποτε διπλωματικό ανακοινωθέν. Διαφορετικά, θα συνεχίσουν άλλοι να μιλούν για εμάς, μπροστά στα δικά μας μνημεία.

💶 Bloomberg: Ντομπρόβσκις σε Ρώμη και Αθήνα — «όχι νέες ευελιξίες κάθε τόσο»

Οι Χόρχε Βαλέρο και Κάμιλ Κοβάλτσε του Bloomberg κατέγραψαν στις 8 Οκτωβρίου, από το Λουξεμβούργο, την απάντηση της Κομισιόν στο κοινό αίτημα Ιταλίας και Ελλάδας για πρόσθετο δημοσιονομικό περιθώριο. Ο επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις, μετά τη συνεδρίαση των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης, κάλεσε τα κράτη μέλη σε δημοσιονομική συγκράτηση και, σύμφωνα με το πρακτορείο, απέρριψε την ιδέα νέων εξαιρέσεων από τους κανόνες.

Δύο φράσεις του επιτρόπου κρατά το Bloomberg. Η πρώτη: αυτό που τονίζει είναι «η ανάγκη για δημοσιονομική σύνεση, ιδίως υπό το φως των εξελίξεων στην αγορά ομολόγων». Η δεύτερη, πιο κοφτή: «Δεν μπορούμε να ερχόμαστε με νέες δημοσιονομικές ευελιξίες συνεχώς». Το ρεπορτάζ περιγράφει το αίτημα των δύο χωρών ως πρόταση για πρόσθετο περιθώριο στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών κανόνων, και τον τόνο των Βρυξελλών ως σαφώς επιφυλακτικό. Το κείμενο δεν προδικάζει το αποτέλεσμα· καταγράφει μια άρνηση σε πρώτο χρόνο.

Η άποψή μας: Η Ελλάδα διάλεξε περίεργο συνοδοιπόρο. Όταν ζητάς ευελιξία μαζί με τη χώρα που έχει το δεύτερο υψηλότερο χρέος της ευρωζώνης, η Κομισιόν ακούει «Ιταλία» και απαντά σε αυτήν· η ελληνική περίπτωση, με πλεονάσματα τρία συνεχόμενα χρόνια και πρόωρες αποπληρωμές, χάνεται στο πακέτο. Η αναφορά του Ντομπρόβσκις στην «αγορά ομολόγων» είναι το κλειδί: οι Βρυξέλλες φοβούνται ότι κάθε εξαίρεση θα διαβαστεί από τους επενδυτές ως χαλάρωση. Η Αθήνα έχει καλύτερο επιχείρημα από την ευελιξία: να ζητήσει τα χρήματα για την ενέργεια από κοινά ευρωπαϊκά εργαλεία, όπως έγινε με το Ταμείο Ανάκαμψης, αντί να ανοίγει ξανά τη συζήτηση για τους εθνικούς κανόνες που μόλις πέτυχε να τηρεί.

🇺🇸 Guardian: Οι πρέσβεις του Τραμπ και η «εκδίωξη» της Γκίλφοϊλ

Η Αριάνα Μπάιο του Guardian χρησιμοποίησε στις 15 Οκτωβρίου την απομάκρυνση της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ από την πρεσβεία των ΗΠΑ στην Αθήνα ως αφορμή για έναν απολογισμό των διπλωματικών διορισμών του Τραμπ. Η εφημερίδα γράφει ότι ο πρόεδρος έστειλε στις πρεσβείες «μια εξαιρετική συλλογή χαρακτήρων», από μέλη της οικογένειας και φίλους έως πολιτικούς συμμάχους πρόθυμους να τον υπερασπιστούν ανεξάρτητα από τις συνέπειες στις διμερείς σχέσεις.

Η Γκίλφοϊλ, κατά τον Guardian, είναι «απλώς η τελευταία» πρέσβειρα της εποχής Τραμπ που μπλέκεται σε σκάνδαλο. Το κείμενο παραθέτει και άλλες περιπτώσεις: την απόσυρση του διορισμού του Νικ Άνταμς στη Μαλαισία μετά από αντιδράσεις στη μουσουλμανική χώρα, και το μπλοκάρισμα στη Γερουσία του Αμέρ Γκαλίμπ για το Κουβέιτ λόγω κατηγοριών για αντισημιτικό περιεχόμενο. Το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο είναι αριθμητικό: τον Οκτώβριο, μόλις 92 από τις 196 θέσεις πρέσβεων είναι καλυμμένες, με κενά ακόμη και στην Κούβα και στην Ουκρανία.

Βίντεο: ΕΡΤ Α.Ε. — Την παραίτηση της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ ζήτησε η Ουάσινγκτον

Η άποψή μας: Ο ελληνικός Τύπος ασχολήθηκε με τα εξώφυλλα και τα κλαμπ. Ο Guardian βάζει το ζήτημα εκεί που ανήκει: η Αθήνα ήταν ένας ακόμη σταθμός σε ένα σύστημα διορισμών όπου η αφοσίωση μετρά περισσότερο από το αξίωμα. Το πρόβλημα για την Ελλάδα δεν είναι ότι έφυγε μια πρέσβειρα· είναι ότι η επόμενη θα επιλεγεί με τα ίδια κριτήρια, σε μια περίοδο που η χώρα έχει ανοιχτά μέτωπα στην ενέργεια, στη Σούδα και στην Ανατολική Μεσόγειο. Η ελληνική διπλωματία πρέπει να χτίσει τις γέφυρές της με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και το Κογκρέσο απευθείας, ώστε να μην εξαρτάται από το ποιος θα κληρωθεί για τη Βασιλίσσης Σοφίας.

💃 Guardian: Η Βικτόρια Χίσλοπ στο ελληνικό Dancing With the Stars

Στη σειρά «A moment that changed me» του Guardian, η Βρετανίδα συγγραφέας Βικτόρια Χίσλοπ περιέγραψε στις 7 Οκτωβρίου τη συμμετοχή της στην ελληνική εκδοχή του Strictly, το Dancing With the Stars του Star, σε σεζόν με περιορισμούς Covid. Εξηγεί ότι δέχτηκε την πρόσκληση «σε μια στιγμή τρέλας» και το μετάνιωσε «πολλές φορές τη μέρα» επί τρεις μήνες. Θυμίζει ότι «Το Νησί» έγινε το 2010 η σειρά με τη μεγαλύτερη τηλεθέαση στην ιστορία της ελληνικής μυθοπλασίας και ότι το 2020 έλαβε την τιμητική ελληνική ιθαγένεια.

Η εξομολόγηση έχει βάρος: έξι μήνες μετά από θεραπεία για καρκίνο, με πόνους, μώλωπες και παυσίπονα, η Χίσλοπ ξεχνούσε τα βήματα στις πρόβες, είχε «έξαλλο» παρτενέρ και η μόνη άλλη συναγωνίστρια μεγαλύτερης ηλικίας, η Μπέσσυ Αργυράκη, έγινε η καλύτερή της φίλη αφού βρέθηκαν να κλαίνε μαζί στις τουαλέτες την πρώτη εβδομάδα. Στο πρώτο live, όμως, το σώμα θυμήθηκε μόνο του τη χορογραφία, το ζευγάρι ήταν «άψογο στα βήματα» και η συγγραφέας μιλά για μια «υπερβατική στιγμή». Αποχώρησε τελικά με ψηφοφορία, αλλά, όπως γράφει, εκείνα τα λεπτά «έμοιαζαν με μαγεία».

Η άποψή μας: Είναι το μοναδικό κείμενο της εβδομάδας που μιλά για την Ελλάδα χωρίς να μιλά για εξουσία, και ίσως γι' αυτό είναι το πιο αποτελεσματικό για την εικόνα της χώρας. Η Χίσλοπ πουλά βιβλίο, ασφαλώς, αλλά πουλά και κάτι άλλο: μια Ελλάδα όπου μια Βρετανίδα συγγραφέας γίνεται πολίτης, βγαίνει σε prime time του Star και κλαίει με την Μπέσσυ Αργυράκη. Αυτό το «soft power» δεν σχεδιάζεται από γραφεία· προκύπτει όταν η χώρα είναι τόπος ζωής και όχι μόνο προορισμός. Αν ο ΕΟΤ θέλει να μάθει τι είναι αυθεντική προβολή, ας διαβάσει αυτή τη σελίδα του Guardian αντί να πληρώνει influencers για ηλιοβασιλέματα.

---

📝 Η σύνοψή μας

Αν διαβάσει κανείς τα πέντε κείμενα μαζί, βγαίνει ένα μοτίβο: οι ξένοι βλέπουν μια Ελλάδα που χρησιμοποιείται ως σκηνικό περισσότερο απ' ό,τι ακούγεται ως φωνή. Ο Ρούμπιο δανείστηκε την Ακρόπολη για ένα αμερικανικό μήνυμα και ο Γουίντμερ τη διεκδίκησε πίσω για λογαριασμό της δημοκρατίας, χωρίς κανείς από τους δύο να ρωτήσει τους Έλληνες. Η πρεσβεία στην Αθήνα έγινε παράδειγμα για το πώς δεν διορίζονται διπλωμάτες. Στο Λουξεμβούργο, το ελληνικό αίτημα για ευελιξία χάθηκε μέσα στο ιταλικό.

Υπάρχουν και δύο εξαιρέσεις. Στα Γλυπτά, η Αθήνα μίλησε πρώτη και σκληρά, και ο Guardian την κατέγραψε ως υποκείμενο, όχι ως φόντο. Και στη σελίδα της Χίσλοπ, η Ελλάδα εμφανίζεται ως χώρα που αλλάζει ανθρώπους, όχι ως θέμα προς συζήτηση. Το συμπέρασμά μας είναι απλό: όπου η χώρα έχει δική της ατζέντα και δικό της λόγο, η ξένη κάλυψη ακολουθεί. Όπου περιμένει να μιλήσουν άλλοι γι' αυτήν, παίρνει τον ρόλο της λεζάντας. Την επόμενη εβδομάδα, με τη Σύνοδο Κορυφής πίσω μας και τον διάδοχο της Γκίλφοϊλ ακόμη άγνωστο, θα δούμε ποια από τις δύο Ελλάδες θα γράφουν οι ξένοι.

Σύνταξη SAROTIKA

Πηγές: The Guardian · Bloomberg