Σαν σήμερα 20 Οκτωβρίου: Ναυαρίνο, Ζάππειο, Γκάλης–Τζόρνταν
Η 20ή Οκτωβρίου στην ελληνική ιστορία: από τον θάνατο της Αθηναίας αυτοκράτειρας Ευδοκίας το 460 και τα κανόνια του Ναυαρίνου το 1827, στα εγκαίνια του Ζαππείου το 1888, τα Γιαννιτσά του 1912, τον γάμο του Σκορπιού το 1968, τη βραδιά Γκάλη–Τζόρνταν του 1983 και το Σύνταγμα του 2011. Είκοσι γεγονότα, είκοσι χρονιές.
460: Πεθαίνει στα Ιεροσόλυμα η Αθηναΐς–Ευδοκία, η Αθηναία αυτοκράτειρα
Στα Ιεροσόλυμα πεθαίνει στις 20 Οκτωβρίου 460 η Αιλία Ευδοκία, σύζυγος του αυτοκράτορα Θεοδοσίου Β΄. Γεννημένη στην Αθήνα γύρω στο 401 με το όνομα Αθηναΐς, κόρη του σοφιστή Λεοντίου, μεγάλωσε εθνική και έλαβε κλασική παιδεία στη φιλοσοφική σχολή της πόλης της. Βαπτίστηκε χριστιανή για να παντρευτεί τον αυτοκράτορα το 421.
Στην Κωνσταντινούπολη συνδέθηκε με την ίδρυση του Πανδιδακτηρίου του 425 και έγραψε ποίηση σε ομηρικό ύφος. Η σύγκρουσή της με την αυγούστα Πουλχερία την οδήγησε το 443 στους Αγίους Τόπους, όπου έζησε τα τελευταία δεκαεπτά χρόνια της χτίζοντας εκκλησίες και τείχη. Η Εκκλησία την τιμά ως αγία· η ιστορία της παραμένει η πιο γνωστή περίπτωση Αθηναίας που ανέβηκε στον θρόνο της Νέας Ρώμης.
1827: Η Ναυμαχία του Ναυαρίνου
Στον κόλπο της Πύλου, στις 20 Οκτωβρίου 1827 με το νέο ημερολόγιο (8 Οκτωβρίου με το παλαιό), οι ενωμένες μοίρες Βρετανίας, Γαλλίας και Ρωσίας υπό τους ναυάρχους Κόδριγκτον, Δεριγνύ και Χέιδεν συντρίβουν τον τουρκοαιγυπτιακό στόλο του Ιμπραήμ. Οι Σύμμαχοι είχαν περίπου 27 πλοία απέναντι σε πάνω από 80· μέσα σε λίγες ώρες ο αντίπαλος στόλος είχε σχεδόν πάψει να υπάρχει, χωρίς να βυθιστεί ούτε ένα συμμαχικό σκάφος.
Η ναυμαχία δεν ήταν σχεδιασμένη: οι τρεις Δυνάμεις είχαν συμφωνήσει με τη Συνθήκη του Λονδίνου (Ιούλιος 1827) να επιβάλουν ανακωχή, και ένα επεισόδιο με λέμβο άναψε τη φωτιά. Το Λονδίνο μίλησε για «ατυχές συμβάν», αλλά η Επανάσταση, που τρία χρόνια πριν φαινόταν να σβήνει, σώθηκε. Θεωρείται η τελευταία μεγάλη ναυμαχία που δόθηκε αποκλειστικά με ιστιοφόρα.
Βίντεο: ΕΡΤ (επίσημο κανάλι), εκπομπή «Συνδέσεις» — η ναυμαχία του Ναυαρίνου και τα «δέντρα του 1821».
1888: Εγκαινιάζεται το Ζάππειο Μέγαρο
Στις 20 Οκτωβρίου 1888 εγκαινιάζεται πανηγυρικά στην Αθήνα το Ζάππειο Μέγαρο, το πρώτο κτίριο στον κόσμο που χτίστηκε ειδικά για την αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων. Η ιδέα και τα χρήματα ανήκαν στον ευεργέτη Ευαγγέλη Ζάππα από το Λάμποβο της Ηπείρου, παλιό αγωνιστή του 1821· μετά τον θάνατό του το έργο συνέχισε ο εξάδελφός του Κωνσταντίνος Ζάππας. Τα σχέδια έκανε ο Δανός αρχιτέκτονας Θεόφιλος Χάνσεν.
Στους Ολυμπιακούς του 1896 φιλοξένησε την ξιφασκία, το 1906 λειτούργησε ως Ολυμπιακό Χωριό, στην Κατοχή επιτάχθηκε και στα Δεκεμβριανά βομβαρδίστηκε. Στις 28 Μαΐου 1979 υπογράφηκε εκεί η Συνθήκη Προσχώρησης της Ελλάδας στην ΕΟΚ. Παραμένει το τελετουργικό κέντρο της πολιτικής ζωής της χώρας.
1912: Ο ελληνικός στρατός μπαίνει στα Γιαννιτσά
Το πρωί της 20ής Οκτωβρίου 1912 (παλαιό ημερολόγιο), μετά από διήμερη μάχη, οι πρώτες ελληνικές μονάδες μπαίνουν στα Γιαννιτσά. Ήταν η πιο φονική σύγκρουση του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου για τον ελληνικό στρατό: 188 νεκροί και 973 τραυματίες, σε πεδινό έδαφος με τον Αξιό και τον Λουδία μπροστά και τη βαλτώδη λίμνη των Γιαννιτσών — τον «Βάλτο» της Πηνελόπης Δέλτα — στο πλευρό.
Η οθωμανική άμυνα υπό τον Χασάν Ταχσίν Πασά κατέρρευσε και ο δρόμος προς τη Θεσσαλονίκη άνοιξε. Έξι ημέρες αργότερα, στις 26 Οκτωβρίου, η πόλη παραδιδόταν στον διάδοχο Κωνσταντίνο, λίγες ώρες πριν φθάσουν οι Βούλγαροι. Η γέφυρα του Λουδία και το Πλατύ έπεσαν την ίδια μέρα.
Βίντεο: Ιστορική και Λαογραφική Εταιρεία Γιαννιτσών «Ο Φίλιππος» (επίσημο κανάλι) — αφιέρωμα στη μάχη των Γιαννιτσών.
1918: Γεννιέται στην Άμφισσα η τραγωδός Ασπασία Παπαθανασίου
Στην Άμφισσα γεννιέται στις 20 Οκτωβρίου 1918 η Ασπασία Παπαθανασίου, από τις σημαντικότερες τραγωδούς του ελληνικού θεάτρου στον 20ό αιώνα. Μαθήτρια του Δημήτρη Ροντήρη, πρωταγωνίστησε στο Πειραϊκό Θέατρο και περιόδευσε με το αρχαίο δράμα σε Ευρώπη, Αμερική και Ασία· η «Ηλέκτρα» της θεωρήθηκε υπόδειγμα.
Στην Κατοχή εντάχθηκε στον εφεδρικό ΕΛΑΣ, στη δικτατορία έζησε αυτοεξόριστη στο Λονδίνο. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος του Λαϊκού Θεάτρου και του θιάσου «Ενωμένοι Καλλιτέχνες». Πέθανε στις 8 Ιουνίου 2020, σε ηλικία 101 ετών, έχοντας γράψει και βιβλία για τη ζωή και το θέατρο.
1940: Γεννιέται ο σκηνοθέτης Σπύρος Ευαγγελάτος
Στην Αθήνα γεννιέται στις 20 Οκτωβρίου 1940 ο Σπύρος Ευαγγελάτος, σκηνοθέτης, πανεπιστημιακός και ακαδημαϊκός. Σκηνοθέτησε στο Εθνικό Θέατρο και στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, του οποίου διετέλεσε διευθυντής, και το 1975 ίδρυσε το Αμφι-Θέατρο, που έγινε σχολή για γενιές ηθοποιών.
Έφερε στη σκηνή ξεχασμένα κείμενα της κρητικής και επτανησιακής γραμματείας και ανέβασε αρχαίο δράμα σε Επίδαυρο, Ηρώδειο και στο εξωτερικό. Δίδαξε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, εξελέγη μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και πέθανε στις 24 Ιανουαρίου 2017.
Βίντεο: Τηλεόραση της Βουλής (επίσημο κανάλι), εκπομπή «Συνάντηση» με τον Σπύρο Ευαγγελάτο, 2013.
1963: Γεννιέται ο ποδοσφαιριστής Νίκος Τσιαντάκης
Στο Γοργογύρι Τρικάλων γεννιέται στις 20 Οκτωβρίου 1963 ο Νίκος Τσιαντάκης, μέσος με διαρκείς προωθήσεις, που μεγάλωσε ποδοσφαιρικά στον Κολωνό. Από τον Πανιώνιο πήγε τον Δεκέμβριο του 1987 στον Ολυμπιακό, όπου έμεινε επτά χρόνια με 186 συμμετοχές και 22 γκολ, δύο Κύπελλα Ελλάδας (1990, 1992) και ένα Σούπερ Καπ.
Με την Εθνική ήταν βασικό στέλεχος της ομάδας που πήρε την πρώτη πρόκριση της Ελλάδας σε τελική φάση Παγκοσμίου Κυπέλλου, το 1994 στις ΗΠΑ. Μετά τον Ολυμπιακό αγωνίστηκε σε μικρότερους συλλόγους πριν αποσυρθεί στα τέλη της δεκαετίας του 1990.
1968: Ο γάμος Ωνάση – Τζάκι Κένεντι στον Σκορπιό
Στο παρεκκλήσι της Παναγίτσας στον Σκορπιό, μέσα σε βροχή, παντρεύονται στις 20 Οκτωβρίου 1968 ο Αριστοτέλης Ωνάσης, 62 ετών, και η Τζάκι Κένεντι, 39, χήρα του δολοφονημένου προέδρου των ΗΠΑ. Ο «γάμος του αιώνα» προκάλεσε σοκ στην Αμερική, οργή στα παιδιά του Ωνάση και μάχη σώμα με σώμα ανάμεσα σε δεκάδες φωτορεπόρτερ που πολιορκούσαν το νησί με βάρκες.
Τέσσερις ημέρες αργότερα το Βατικανό χαρακτήρισε τον γάμο ανυπόστατο για την Καθολική Εκκλησία. Το ζευγάρι έζησε ανάμεσα σε Νέα Υόρκη, Παρίσι, Γλυφάδα και το «Χριστίνα», ώσπου ο Ωνάσης πέθανε στο Παρίσι τον Μάρτιο του 1975. Ο Σκορπιός έμεινε στην οικογένεια έως το 2013.
Βίντεο: AP Archive (επίσημο κανάλι του Associated Press) — επίκαιρα από τον γάμο στον Σκορπιό, Οκτώβριος 1968.
1969: Το Έκτακτο Στρατοδικείο καταδικάζει τους Αρχάκη και Λέκκα
Στις 20 Οκτωβρίου 1969, δυόμισι χρόνια μετά το πραξικόπημα, το Έκτακτο Στρατοδικείο Αθηνών καταδικάζει τον απόστρατο λοχαγό Αλέξανδρο Αρχάκη σε 16 χρόνια κάθειρξη και τον έμπορο Δημήτρη Λέκκα σε 10, με την κατηγορία βομβιστικών ενεργειών κατά του καθεστώτος.
Η δίκη ήταν μία από τις δεκάδες που στήθηκαν εκείνη τη χρονιά εναντίον αντιστασιακών οργανώσεων, ενώ η χώρα βρισκόταν υπό διεθνή πίεση: λίγες εβδομάδες αργότερα, τον Δεκέμβριο του 1969, η Ελλάδα θα αποχωρούσε από το Συμβούλιο της Ευρώπης για να αποφύγει την αποβολή.
1969: Γεννιέται στην Καρδίτσα ο Λάμπρος Παπακώστας
Την ίδια ημέρα του 1969 γεννιέται στην Καρδίτσα ο Λάμπρος Παπακώστας, ο κορυφαίος Έλληνας άλτης ύψους. Το 1992 πέρασε τα 2,36 μ., πανελλήνιο ρεκόρ που αντέχει έως σήμερα και τότε καλύτερη επίδοση στον κόσμο, και υπήρξε σημαιοφόρος της ελληνικής αποστολής στη Βαρκελώνη.
Κατέκτησε δύο ασημένια μετάλλια σε Παγκόσμια Πρωταθλήματα κλειστού στίβου (Βαρκελώνη 1995, Παρίσι 1997) και τερμάτισε έκτος στον ολυμπιακό τελικό της Ατλάντα το 1996. Αγωνίστηκε σε τέσσερις Ολυμπιάδες.
1981: Γεννιέται ο Δημήτρης Παπαδόπουλος, πρωταθλητής Ευρώπης 2004
Στο Γκαγκάριν του Ουζμπεκιστάν, σε οικογένεια ελληνικής καταγωγής, γεννιέται στις 20 Οκτωβρίου 1981 ο επιθετικός Δημήτρης Παπαδόπουλος. Αναδείχθηκε στον Παναθηναϊκό, με τον οποίο πήρε το νταμπλ του 2004, και την ίδια χρονιά ήταν μέλος της Εθνικής του Ότο Ρεχάγκελ που κατέκτησε το Euro 2004 στην Πορτογαλία.
Η καριέρα του συνεχίστηκε σε Ιταλία, Κροατία και Ισπανία και πίσω στην Ελλάδα. Είναι από τους λίγους Έλληνες ποδοσφαιριστές που γεννήθηκαν στην Κεντρική Ασία και έφτασαν στην κορυφή της Ευρώπης.
1983: Γκάλης εναντίον Τζόρνταν στο Αλεξάνδρειο
Στις 20 Οκτωβρίου 1983, στο πλαίσιο του φιλικού τουρνουά «Δημήτρια» στο Αλεξάνδρειο Μέλαθρο της Θεσσαλονίκης, η Εθνική Ελλάδας αντιμετωπίζει το Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας. Στις τάξεις του, ένας 20χρονος που θα άλλαζε το άθλημα: ο Μάικλ Τζόρνταν.
Η Ελλάδα του Ρίτσαρντ Ντουκσάιρ προηγήθηκε στο ημίχρονο 53-45, αλλά έχασε 83-100. Ο Τζόρνταν σημείωσε 34 πόντους, ο Νίκος Γκάλης 24 και ο Δημήτρης Κοκολάκης 20. Λίγοι θεατές κατάλαβαν τι είχαν δει· τέσσερα χρόνια αργότερα ο Γκάλης θα οδηγούσε την Ελλάδα στο χρυσό του Ευρωμπάσκετ 1987 και το Αλεξάνδρειο θα έπαιρνε κάποτε το όνομά του.
1984 κ.ε.: Η ημέρα της Ελληνικής Αστυνομίας
Η 20ή Οκτωβρίου, μνήμη του Αγίου Αρτεμίου, προστάτη του Σώματος, είναι η επίσημη ημέρα της Ελληνικής Αστυνομίας. Η ΕΛ.ΑΣ. δημιουργήθηκε με τον νόμο 1481/1984 από τη συγχώνευση της Χωροφυλακής, που ίδρυσε ο Όθωνας το 1833, και της Αστυνομίας Πόλεων του 1920· τα δύο Σώματα ενοποιήθηκαν τον Νοέμβριο του 1984.
Από τότε έως σήμερα, σύμφωνα με τα στοιχεία του Σώματος, πάνω από 150 αστυνομικοί έχουν χάσει τη ζωή τους εν ώρα υπηρεσίας. Η ημέρα τιμάται με δοξολογίες και τελετές μνήμης σε όλη τη χώρα.
2011: Η ψήφιση του πολυνομοσχεδίου και ο θάνατος του Δημήτρη Κοτζαρίδη
Δεύτερη ημέρα της 48ωρης γενικής απεργίας, 20 Οκτωβρίου 2011. Το Σύνταγμα γεμίζει ξανά, ενώ μέσα στη Βουλή ψηφίζεται το πολυνομοσχέδιο με το ενιαίο μισθολόγιο, την εφεδρεία, τις περικοπές συντάξεων και τις αλλαγές στα εργασιακά. Έξω, το μπλοκ του ΠΑΜΕ που περιφρουρεί τη Βουλή δέχεται επίθεση από κουκουλοφόρους· ακολουθούν συγκρούσεις, μολότοφ και δακρυγόνα για ώρες.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό καταρρέει ο Δημήτρης Κοτζαρίδης, 53 ετών, οικοδόμος και συνδικαλιστής του ΠΑΜΕ, και πεθαίνει· η ιατροδικαστική έκθεση μίλησε για καρδιακή ανακοπή. Το νομοσχέδιο πέρασε από την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, με μία βουλευτή να καταψηφίζει άρθρο και να διαγράφεται. Ήταν η τελευταία μεγάλη ψηφοφορία πριν από την παραίτηση της κυβέρνησης Παπανδρέου, λίγες εβδομάδες αργότερα.
2014: Πεθαίνει ο λαϊκός τραγουδιστής Σπύρος Ζαγοραίος
Στις 20 Οκτωβρίου 2014 πεθαίνει, σε ηλικία 86 ετών, ο Σπύρος Ζαγοραίος, μια από τις πιο χαρακτηριστικές φωνές του λαϊκού τραγουδιού της δεκαετίας του 1950 και του 1960. Γεννημένος στις 23 Ιουνίου 1928, ηχογράφησε δεκάδες δίσκους και έγινε γνωστός για τα σκωπτικά, «πειραχτικά» λαϊκά που τραγουδούσε με τον δικό του ιδιαίτερο τρόπο.
Εμφανίστηκε σε συναυλίες στην Ελλάδα και στις κοινότητες της διασποράς και συνέχισε να τραγουδά σχεδόν έως το τέλος, σε μαγαζιά του Αιγάλεω. Ανήκε στη γενιά που έφερε το λαϊκό τραγούδι από τις ταβέρνες στο ραδιόφωνο.
2015: Πεθαίνει ο «Βούδας» του Πανιωνίου, Μάκης Δενδρινός
Στις 20 Οκτωβρίου 2015 πεθαίνει ο Γεράσιμος (Μάκης) Δενδρινός, καλαθοσφαιριστής και προπονητής. Γκαρντ 1,80 μ. με το παρατσούκλι «Βούδας» για την ψυχραιμία του, έπαιξε όλη του την καριέρα (1968–1981) στον Πανιώνιο: 216 αγώνες, 4.049 πόντοι, άνοδος στην Α΄ Εθνική το 1973, τελικός Κυπέλλου το 1977 και συνεχείς ευρωπαϊκές συμμετοχές.
Φόρεσε επτά φορές τη φανέλα της Εθνικής ανδρών και στη συνέχεια έκανε μακρά καριέρα στους πάγκους πολλών συλλόγων. Είχε γεννηθεί στην Αθήνα στις 27 Μαΐου 1950.
Σαν σήμερα, εν συντομία: τέσσερα ακόμη
Το 1935 γεννιέται ο λογοτέχνης, ηθοποιός και μουσικός Γιάννης Γκούμας. Το 1950 ενθρονίζεται Αρχιεπίσκοπος Κύπρου ο Μητροπολίτης Κιτίου Μακάριος, που θα γίνει ο πρώτος πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Το 1980 το Υπουργικό Συμβούλιο υπό τον Γεώργιο Ράλλη εγκρίνει τη συμφωνία επανένταξης της Ελλάδας στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ, την ίδια ημέρα που την εγκρίνει και η Επιτροπή Αμυντικού Σχεδιασμού της Συμμαχίας. Και το 1987 πεθαίνει στη Θεσσαλονίκη, 75 ετών, ο δικηγόρος και βουλευτής Γρεβενών Αλέξανδρος Βαζάκας.
🧭 Η άποψή μας
Η άποψή μας: Τρία από τα γεγονότα της 20ής Οκτωβρίου λένε την ίδια ιστορία με διαφορετικά λόγια: το Ναυαρίνο, το Ζάππειο και τα Γιαννιτσά. Στο πρώτο, η Ελλάδα σώθηκε από ένα «ατύχημα» που οι Δυνάμεις δεν ήθελαν· στο δεύτερο, ένας Ηπειρώτης έμπορος έχτισε με δικά του χρήματα το κτίριο στο οποίο η χώρα θα υπέγραφε 91 χρόνια μετά την ένταξή της στην Ευρώπη· στο τρίτο, 188 στρατιώτες πλήρωσαν τη Θεσσαλονίκη. Η διεθνής συγκυρία, η ιδιωτική γενναιοδωρία και η θυσία — αυτά είναι τα τρία υλικά από τα οποία φτιάχτηκε το σύγχρονο κράτος, και κανένα δεν αρκεί μόνο του. Το αντεπιχείρημα είναι ότι η 20ή Οκτωβρίου 2011 δείχνει πόσο εύκολα η ίδια πλατεία μπροστά στο Ζάππειο και τη Βουλή μπορεί να γίνει τόπος διχασμού αντί για ενότητα. Ακριβώς γι' αυτό αξίζει να θυμόμαστε και τις τρεις ημερομηνίες μαζί.
Σχόλια0Πατήστε + για να δείτε ή να γράψετε σχόλιο
Δημοσίευση σχολίου