Σαν σήμερα 17 Οκτωβρίου: Κερδύλια 1941, Νάουσα 1912, Αβέρωφ
Η 17η Οκτωβρίου συγκεντρώνει επτά ελληνικές στιγμές: τη γέννηση ενός θεμελιωτή της όπερας το 1860, την απελευθέρωση της Νάουσας το 1912, τον σεισμό της Θήβας το 1914, το ολοκαύτωμα των Κερδυλίων το 1941, την επιστροφή του «Αβέρωφ» με την κυβέρνηση το 1944, τον θάνατο της πρώτης Ελληνίδας υπουργού το 1981 και το αντίο ενός πρωτοπόρου του κινηματογράφου το 1992.
1860: Γεννιέται στο Αργοστόλι ο Διονύσιος Λαυράγκας
Στο αγγλοκρατούμενο ακόμη Αργοστόλι γεννιέται στις 17 Οκτωβρίου 1860 ο Διονύσιος Λαυράγκας, συνθέτης, βιολονίστας και αρχιμουσικός της Επτανησιακής Σχολής. Ορισμένες πηγές τοποθετούν τη γέννησή του το 1864· η διαφορά δεν έχει ξεκαθαριστεί οριστικά.
Το όνομά του είναι δεμένο με την καθιέρωση της όπερας στην Ελλάδα. Μαζί με τον Λουδοβίκο Σπινέλη δημιούργησε τον λυρικό θίασο «Ελληνικό Μελόδραμα», που έδωσε την πρώτη του παράσταση στις 14 Απριλίου 1900 στο Δημοτικό Θέατρο Αθηνών με τη «Μποέμ» του Πουτσίνι. Ο θίασος περιόδευσε σε Κωνσταντινούπολη, Οδησσό, Σμύρνη, Αλεξάνδρεια και Κάιρο, και το 1909 ανέβασε στο ίδιο θέατρο τη δική του όπερα «Δαυίδ».
Ο Λαυράγκας ήταν από τους πρώτους που ενσωμάτωσαν στοιχεία δημοτικής μουσικής στο έργο τους, γι' αυτό και κατατάσσεται συχνά και στην Εθνική Σχολή. Πέθανε στην Κεφαλονιά στις 18 Ιουλίου 1941, μέσα στην Κατοχή.
1912: Η Νάουσα υποδέχεται τον Ελληνικό Στρατό
Μία ημέρα μετά τη Βέροια, στις 17 Οκτωβρίου 1912 (με το παλαιό ημερολόγιο που ίσχυε τότε στην Ελλάδα· 30 Οκτωβρίου με το νέο), η IV Μεραρχία του Ελληνικού Στρατού μπαίνει στη Νάουσα. Οι οθωμανικές αρχές είχαν εγκαταλείψει την πόλη από το προηγούμενο βράδυ, ώστε η είσοδος έγινε χωρίς μάχη.
Η πόλη, που είχε καταστραφεί το 1822 κατά την εξέγερσή της, παραδόθηκε στον αρχιστράτηγο, διάδοχο Κωνσταντίνο. Η προέλαση της Στρατιάς Θεσσαλίας συνεχιζόταν προς τα Γιαννιτσά και τη Θεσσαλονίκη, που θα απελευθερωνόταν λίγες ημέρες αργότερα. Η Νάουσα τιμά έκτοτε την επέτειό της στις 17 Οκτωβρίου.
1914: Ο σεισμός της Θήβας
Στις 06:22 το πρωί της 17ης Οκτωβρίου 1914 (νέο ημερολόγιο· 4 Οκτωβρίου με το παλαιό) ένας επιφανειακός σεισμός με επίκεντρο κοντά στη Θήβα ταρακουνά τη Βοιωτία. Οι πηγές δίνουν μέγεθος από 6,0 έως 6,3 βαθμούς, με εστιακό βάθος γύρω στα 5 χιλιόμετρα και προέλευση από το ρήγμα Καλλιθέας–Ασωπίας.
Η δόνηση κράτησε περίπου 15 δευτερόλεπτα. Σπίτια κατέρρευσαν ολοσχερώς στη Θήβα και σε χωριά του νομού, πολλά έμειναν ακατοίκητα, και ο απολογισμός που επαναλαμβάνουν οι πηγές κάνει λόγο για περίπου 800 άστεγους και πολλούς τραυματίες. Ρωγμές σημειώθηκαν ακόμη και σε κτίρια της Αθήνας και του Πειραιά.
Ο σεισμός του 1914 είναι ένας από τους τουλάχιστον πέντε με μέγεθος 6 βαθμών και άνω που έχει δώσει η περιοχή της Θήβας από τον 14ο αιώνα, με τελευταίο εκείνον του 1981.
1941: Το ολοκαύτωμα των Κερδυλίων
Το πρωί της 17ης Οκτωβρίου 1941 γερμανικά τμήματα κυκλώνουν τα χωριά Άνω και Κάτω Κερδύλια, στις νότιες πλαγιές του Κερδυλίου όρους κοντά στην Αμφίπολη, στον νομό Σερρών. Συγκεντρώνουν τους κατοίκους, ξεχωρίζουν τους άνδρες από 15 έως 60 ετών, τους εκτελούν και πυρπολούν τα δύο χωριά. Ήταν αντίποινα για τη δράση ανταρτών στην περιοχή.
Ο αριθμός των θυμάτων δεν είναι απολύτως ενιαίος στις πηγές: η μεταπολεμική έκθεση του Εθνικού Γραφείου Εγκλημάτων Πολέμου αναφέρει 222 νεκρούς, ενώ η κατάσταση που συνέταξε η κοινότητα περιλαμβάνει 230 ονόματα, ανάμεσά τους και ετεροδημότες. Θεωρείται το πρώτο μαζικό έγκλημα των κατοχικών δυνάμεων στη γερμανοκρατούμενη Μακεδονία και λίγες ημέρες αργότερα ακολούθησε το Μεσόβουνο Κοζάνης.
Τα παλιά χωριά δεν ξαναχτίστηκαν. Οι επιζώντες εγκαταστάθηκαν στα Νέα Κερδύλια, στη σημερινή πεδινή τους θέση, όπου κάθε Οκτώβριο τελείται μνημόσυνο.
1944: Το «Αβέρωφ» φέρνει την κυβέρνηση στο Φάληρο
Πέντε ημέρες μετά την αποχώρηση των Γερμανών από την Αθήνα, το μεσημέρι της 17ης Οκτωβρίου 1944 το θωρηκτό «Γεώργιος Αβέρωφ» αποπλέει από τον Πόρο επικεφαλής της κύριας δύναμης του ελληνικού στόλου, με κυβερνήτη τον πλοίαρχο Θεόδωρο Κουντουριώτη, γιο του ναυάρχου των Βαλκανικών Πολέμων. Στο πλοίο επιβαίνουν ο πρωθυπουργός Γεώργιος Παπανδρέου και τα μέλη της κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας που επέστρεφαν από την εξορία.
Το απόγευμα της ίδιας ημέρας η ναυαρχίδα αγκυροβολεί στον Φαληρικό όρμο, απέναντι από την Πειραϊκή. Η επίσημη είσοδος της κυβέρνησης στην Αθήνα και η ομιλία του Παπανδρέου στο Σύνταγμα έγιναν το επόμενο πρωί, 18 Οκτωβρίου· γι' αυτό πολλές πηγές δίνουν ως ημερομηνία «άφιξης» τη 18η.
Για το ίδιο το πλοίο ήταν η επιστροφή από μια απουσία που είχε ξεκινήσει τον Απρίλιο του 1941 με τη διαφυγή στην Αλεξάνδρεια. Σήμερα το «Αβέρωφ» λειτουργεί ως πλωτό μουσείο του Πολεμικού Ναυτικού στο Φάληρο.
1981: Πεθαίνει η Λίνα Τσαλδάρη, η πρώτη Ελληνίδα υπουργός
Στις 17 Οκτωβρίου 1981, μία ημέρα πριν από τις βουλευτικές εκλογές που έφεραν την πρώτη κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, πεθαίνει σε ηλικία 94 ετών η Λίνα Τσαλδάρη. Οι πηγές διαφωνούν για τον τόπο του θανάτου της (Αθήνα ή Νέα Υόρκη), συμφωνούν όμως στην ημερομηνία.
Γεννημένη το 1887 στην Αθήνα, κόρη του ιστορικού και πρωθυπουργού Σπυρίδωνα Λάμπρου και σύζυγος από το 1919 του πρωθυπουργού Παναγή Τσαλδάρη, πολιτεύτηκε η ίδια μετά τον θάνατό του. Στις εκλογές της 19ης Φεβρουαρίου 1956, τις πρώτες στις οποίες ψήφισαν οι γυναίκες σε βουλευτικές εκλογές, εξελέγη βουλευτής Αθηνών με την ΕΡΕ. Δέκα ημέρες αργότερα, στις 29 Φεβρουαρίου 1956, ορκίστηκε υπουργός Κοινωνικής Πρόνοιας στην κυβέρνηση Κωνσταντίνου Καραμανλή, η πρώτη γυναίκα με υπουργικό χαρτοφυλάκιο στην ιστορία του ελληνικού κράτους.
Παρέμεινε στο υπουργείο έως τις 5 Μαρτίου 1958, επανεξελέγη τον Μάιο του 1958 και εκπροσώπησε τη Βουλή στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης από το 1958 έως το 1962.
1992: Φεύγει ο Ορέστης Λάσκος, ο σκηνοθέτης του «Δάφνις και Χλόη»
Στις 17 Οκτωβρίου 1992 πεθαίνει στην Αθήνα, σε ηλικία 84 ετών, ο Ορέστης Λάσκος, σκηνοθέτης, σεναριογράφος, ηθοποιός και ποιητής, γεννημένος στην Ελευσίνα στις 11 Νοεμβρίου 1907.
Το 1931 γύρισε τη βουβή ταινία «Δάφνις και Χλόη», βασισμένη στο ειδύλλιο του Λόγγου, με κοστούμια από τις Δελφικές Εορτές. Η ταινία σημείωσε εισπρακτική επιτυχία και έμεινε στην ιστορία για τη σκηνή γυμνού της, που συχνά αναφέρεται ως η πρώτη στον ευρωπαϊκό κινηματογράφο· ο χαρακτηρισμός αμφισβητείται, καθώς υπάρχουν παλαιότερα παραδείγματα με προσομοιωμένο γυμνό. Μερίδα του Τύπου της εποχής τη χαρακτήρισε «πορνογράφημα».
Ο Λάσκος σκηνοθέτησε συνολικά 55 ταινίες από το 1931 έως το 1971 και έγραψε σενάρια για άλλες 24, περνώντας από την πρωτοπορία του βωβού στις εμπορικές κωμωδίες της μεταπολεμικής περιόδου.
🧭 Η άποψή μας
Η άποψή μας: Από τα επτά γεγονότα της ημέρας κρατάμε την ορκωμοσία της Λίνας Τσαλδάρη το 1956, γιατί δείχνει πώς αλλάζει πραγματικά ένα πολιτικό σύστημα: όχι με διακηρύξεις, αλλά με θεσμικές πράξεις που αποκτούν συνέχεια. Οι γυναίκες ψήφισαν για πρώτη φορά σε βουλευτικές εκλογές τον Φεβρουάριο του 1956 και δέκα ημέρες αργότερα μία από αυτές καθόταν σε υπουργικό γραφείο· η κανονικότητα χτίστηκε με την επανάληψη, όχι με την εξαίρεση. Εβδομήντα χρόνια μετά, η Βουλή και οι κυβερνήσεις εξακολουθούν να έχουν σαφώς λιγότερες γυναίκες από άνδρες, και αυτό δείχνει ότι η πρώτη πράξη δεν αρκεί χωρίς μηχανισμούς που να τη συνεχίζουν. Το αντεπιχείρημα είναι βάσιμο: η Τσαλδάρη ήταν κόρη και χήρα πρωθυπουργών, και η είσοδός της δεν άνοιξε αυτομάτως την πόρτα σε γυναίκες χωρίς πολιτική οικογένεια. Ακριβώς γι' αυτό, η επέτειος αξίζει να διαβάζεται ως αφετηρία και όχι ως ολοκλήρωση.
Σύνταξη SAROTIKA
Σχόλια0Πατήστε + για να δείτε ή να γράψετε σχόλιο
Δημοσίευση σχολίου