Σαν σήμερα 15 Οκτωβρίου: Κανάρης, Παλάτσο Βενέτσια, «Φάντομ»
Η 15η Οκτωβρίου συγκεντρώνει πέντε ελληνικές στιγμές από πέντε διαφορετικούς αιώνες και χώρους: μια κυβέρνηση του 1848, μια απόφαση πολέμου στη Ρώμη το 1940, την πρώτη ελεύθερη μέρα των Ιωαννίνων το 1944, μια νύχτα στην Κοπεγχάγη το 1980 και τον αποχαιρετισμό μιας χορογράφου το 1988. Οι ημερομηνίες πριν από το 1923 δίνονται με το παλαιό ημερολόγιο.
1848: Ο Κανάρης σχηματίζει τη δεύτερη κυβέρνησή του
Στις 15 Οκτωβρίου 1848 (παλαιό ημερολόγιο, 27 Οκτωβρίου με το νέο) ο Κωνσταντίνος Κανάρης ορκίστηκε για δεύτερη φορά πρόεδρος του Υπουργικού Συμβουλίου επί βασιλείας Όθωνα. Η προηγούμενη κυβέρνηση του Γεωργίου Κουντουριώτη είχε υποβάλει παραίτηση ήδη από τα μέσα Αυγούστου, μέσα σε μια Ευρώπη που συγκλονιζόταν από τις επαναστάσεις του 1848. Ο ήρωας των Ψαρών, που είχε πρωθυπουργεύσει για λίγες εβδομάδες και το 1844, στηρίχθηκε σε συνεργασία του Γαλλικού και του Ρωσικού κόμματος, με 6 υπουργούς. Η κυβέρνηση κράτησε έως τις 12 Δεκεμβρίου 1849, περίπου δεκατέσσερις μήνες. Σημειώνεται ότι οι πηγές διαφωνούν ακόμη και για το έτος γέννησης του Κανάρη, 1793 ή 1795.
1940: Στο Παλάτσο Βενέτσια αποφασίζεται η επίθεση κατά της Ελλάδας
Την Τρίτη 15 Οκτωβρίου 1940, στις 11:00 το πρωί, ο Μπενίτο Μουσολίνι συγκάλεσε στο γραφείο του στο Παλάτσο Βενέτσια μυστική σύσκεψη με τον υπουργό Εξωτερικών Τσιάνο, τον αρχηγό του επιτελείου Μπαντόλιο, τους στρατηγούς Ροάττα, Σοντού και Βισκόντι Πράσκα και τον τοποτηρητή της Αλβανίας Τζακομόνι. Μέσα σε μιάμιση ώρα κλείδωσε η απόφαση για επίθεση εναντίον της Ελλάδας από την Αλβανία. Τα πρακτικά, που κρατούσε ο αντισυνταγματάρχης Τρομπέττι, καταγράφουν τον Μουσολίνι να δηλώνει ότι αναλαμβάνει προσωπικά την ευθύνη του πολέμου. Η εισβολή ξεκίνησε 13 ημέρες αργότερα, τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου. Για τον χρόνο πρώτης δημοσίευσης των πρακτικών οι πηγές διαφέρουν: άλλες αναφέρουν ιταλική εφημερίδα του 1944, άλλες το 1955.
1944: Τα Ιωάννινα ελεύθερα μετά την αποχώρηση των Γερμανών
Τρεις ημέρες μετά την απελευθέρωση της Αθήνας, στις 15 Οκτωβρίου 1944, οι τελευταίες γερμανικές δυνάμεις του 22ου Ορεινού Σώματος Στρατού εγκατέλειψαν τα Ιωάννινα, καθώς η Βέρμαχτ συμπτυσσόταν προς βορρά για να μην αποκοπεί από τον Κόκκινο Στρατό στα Βαλκάνια. Από τα χαράματα άρχισαν να μπαίνουν στην πόλη τμήματα του ΕΔΕΣ, που την προηγουμένη είχαν συγκρουστεί με τους Γερμανούς στο Μπιζάνι, και ακολούθησε παρέλαση ανταρτών και βρετανικών τμημάτων στο κέντρο, μπροστά σε πλήθος κατοίκων. Ο φωτογράφος Κώστας Μπαλάφας κατέγραψε τις σκηνές. Οι αφηγήσεις της εποχής διίστανται: ο αντιστασιακός Τύπος του ΕΑΜ έγραφε για συντεταγμένη αποχώρηση χωρίς μάχη μέσα στην πόλη, ενώ οι πηγές του ΕΔΕΣ τονίζουν τις μάχες της σύμπτυξης στην Ήπειρο τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο.
1980: Δανία – Ελλάδα 0-1 και η γέννηση του «Φάντομ»
Την Τετάρτη 15 Οκτωβρίου 1980 η Εθνική του Αλκέτα Παναγούλια νίκησε 1-0 τη Δανία του Ζεπ Πιόντεκ στην Κοπεγχάγη, για τον 5ο προκριματικό όμιλο του Μουντιάλ 1982. Το γκολ σημείωσε ο Ντίνος Κούης στο 50΄ με απευθείας εκτέλεση φάουλ, όμως ο πρωταγωνιστής ήταν ο Νίκος Σαργκάνης, τρίτος τερματοφύλακας της αποστολής, που πήρε φανέλα βασικού λόγω τραυματισμού του Λευτέρη Πουπάκη και κράτησε ανέπαφη την εστία του απέναντι σε Σίμονσεν, Έλκιερ, Άρνεσεν και Λέρμπι. Ο δανέζικος Τύπος τον βάφτισε «Φάντομ», παρατσούκλι που τον ακολούθησε σε όλη την καριέρα του. Στον όμιλο με Ιταλία, Γιουγκοσλαβία, Δανία και Λουξεμβούργο, η Ελλάδα τερμάτισε τέταρτη με 7 βαθμούς, έναν λιγότερο από τη Δανία.
1988: Φεύγει η Ραλλού Μάνου, ιδρύτρια του Ελληνικού Χοροδράματος
Στις 15 Οκτωβρίου 1988 πέθανε στην Αθήνα η χορογράφος Ραλλού Μάνου, γεννημένη το 1915. Μαθήτευσε στη σχολή της Κούλας Πράτσικα, συνέχισε σπουδές ρυθμικής και χορού στο Παρίσι και στο Μόναχο και την περίοδο 1947-1948 βρέθηκε στη Νέα Υόρκη δίπλα στη Μάρθα Γκράχαμ. Το 1951 ίδρυσε το Ελληνικό Χορόδραμα με τη συμμετοχή, μεταξύ άλλων, του Μάνου Χατζιδάκι και του Σπύρου Βασιλείου, αναζητώντας μια ελληνική χορευτική γλώσσα με σύγχρονα και παραδοσιακά στοιχεία. Χορογράφησε τους «Όρνιθες» του Θεάτρου Τέχνης το 1959, τιμήθηκε από την Ακαδημία Αθηνών το 1982 και άφησε πίσω της περισσότερα από 100 χοροδράματα. Για το έτος ίδρυσης της προσωπικής της σχολής οι πηγές διαφωνούν, αναφέροντας άλλοτε το 1941 και άλλοτε το 1950.
🧭 Η άποψή μας
Οι πέντε σταθμοί της 15ης Οκτωβρίου δεν συνδέονται με κοινό νήμα, και αυτό είναι το ενδιαφέρον τους. Δείχνουν πόσο συχνά η ελληνική ιστορία κρίθηκε σε χώρους όπου η Ελλάδα δεν ήταν καν παρούσα: ένα γραφείο στη Ρώμη το 1940, μια σύμπτυξη στρατών που άδειασε τα Ιωάννινα το 1944. Δείχνουν όμως και το αντίθετο, ότι η χώρα διαμόρφωσε θεσμούς και πολιτισμό με τα δικά της μέσα, από την κοινοβουλευτική κυβέρνηση του 1848 μέχρι το Ελληνικό Χορόδραμα. Η πιο χρήσιμη παρατήρηση αφορά τις ίδιες τις πηγές. Σε τρεις από τις πέντε περιπτώσεις βρήκαμε διαφωνίες για βασικά δεδομένα, από το έτος γέννησης του Κανάρη μέχρι τον χρόνο δημοσίευσης των ιταλικών πρακτικών. Οι επέτειοι αξίζουν περισσότερο όταν ομολογούν τι δεν γνωρίζουμε με βεβαιότητα, παρά όταν προσφέρουν βολικές βεβαιότητες. Αυτό προσπαθεί να κάνει και η στήλη.
Σχόλια0Πατήστε + για να δείτε ή να γράψετε σχόλιο
Δημοσίευση σχολίου