Γαλλία στις φλόγες: πώς άρχισαν οι ταραχές, τι λένε Μακρόν–Λεπέν
Από ένα λύκειο στα προάστια του Παρισιού, όπου οι μαθητές έμειναν πέντε μήνες χωρίς καθηγητή Γαλλικών, μέχρι το δημαρχείο της Μασσαλίας με την προτομή της Μαριάννας πεσμένη στο πάτωμα: μέσα σε τέσσερις εβδομάδες η Γαλλία πέρασε από μια σχολική διαμαρτυρία σε μια γενικευμένη κοινωνική αναταραχή. Το Σάββατο 17 Οκτωβρίου τα «Κίτρινα Γιλέκα» επέστρεψαν, οι μαθητές και οι φοιτητές ενώθηκαν μαζί τους, τα συνδικάτα μίλησαν για 800.000 διαδηλωτές και οι εικόνες από το Παρίσι, τη Λυών, τη Μασσαλία και τη Λιμόζ θύμισαν 2018. Έξι μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές, το ερώτημα δεν είναι πια μόνο γαλλικό.
🔥 Τι έγινε το Σάββατο 17 Οκτωβρίου
Η ημέρα είχε προαναγγελθεί ως «σύγκλιση των οργών»: παλιά «Κίτρινα Γιλέκα», μαθητές λυκείων, φοιτητές, η συνομοσπονδία CGT, αγρότες, ακόμη και οδηγοί VTC είχαν καλέσει σε κινητοποίηση κατά της ακρίβειας. Το υπουργείο Εσωτερικών περίμενε έως 110.000 άτομα εκτός Παρισιού και είχε απαγορεύσει κάθε συγκέντρωση γύρω από τα Ηλύσια, το Ματινιόν και την Εθνοσυνέλευση.
Από το μεσημέρι, η πλατεία Ρεπυμπλίκ στο Παρίσι έγινε πεδίο μάχης: ομάδες με κουκούλες πέταξαν πυροτεχνήματα και πλακόστρωτα, ένα αυτοκίνητο και ένα περίπτερο πήραν φωτιά, μια τράπεζα δέχθηκε επίθεση και ένα κατάστημα αθλητικών ειδών λεηλατήθηκε, ενώ η αστυνομία απάντησε με δακρυγόνα και αύρες. Τα παράθυρα των γραφείων του CNews και του Europe 1 στο δυτικό Παρίσι έσπασαν. Η πλειονότητα των διαδηλωτών, ωστόσο, πορεύθηκε ειρηνικά προς την πλατεία Κλισί τραγουδώντας τη Μασσαλιώτιδα.
Στη Μασσαλία, κουκουλοφόροι έσπασαν με μεταλλικά κιγκλιδώματα την πόρτα του δημαρχείου, μπήκαν στον προθάλαμο, έριξαν μια προτομή της Μαριάννας, έσπασαν έπιπλα και τηλεοράσεις και έγραψαν με σπρέι το σύμβολο της αναρχίας, πριν τους απωθήσει η αστυνομία. Νωρίτερα είχε δεχθεί επίθεση ένα τμήμα της δημοτικής αστυνομίας. Στη Λυών, όπου παρήλασαν περίπου 20.000 άτομα, ξέσπασε φωτιά μέσα στο γραφείο τουρισμού. Στη Λιμόζ πήρε φωτιά το δημαρχείο, ενώ επιθέσεις σε δημαρχεία αναφέρθηκαν και σε Γκρενόμπλ και Λιλ. Στο Μπορντό κινητοποιήθηκε η ειδική μονάδα RAID. Βίαια επεισόδια κατέγραψε το υπουργείο και σε Ρεν, Τουλούζη, Μονπελιέ και Ανζέ.
Βίντεο: BBC News (YouTube) — Hundreds arrested across France during day of major protests
Οι αριθμοί της ημέρας: 272 συλλήψεις σε όλη τη χώρα έως τις 15:00 σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών και 191 μόνο στο Παρίσι έως τις 18:00, εννέα στους δέκα ενήλικες. Οι διοργανωτές, με τη CGT να ευθυγραμμίζεται το βράδυ με τις νεολαιίστικες οργανώσεις, μίλησαν για 800.000 συμμετέχοντες σε περίπου 1.750 σημεία. Οι αρχές μετρούσαν το μεσημέρι 140 δράσεις με 32.800 άτομα στην επαρχία, με τουλάχιστον 20.000 σε Λυών και Νάντη και 10.000 στη Ρεν. Η δήμαρχος του Παρισιού μίλησε για «μαύρη ημέρα» και ένας διαδηλωτής έχασε το χέρι του από έκρηξη.
🏫 Πώς ξεκίνησαν όλα: ένα λύκειο στο Κρετέιγ
Η σπίθα δεν ήταν η ακρίβεια. Γύρω στις 17–18 Σεπτεμβρίου, μαθητές του λυκείου Saint-Exupéry στο Κρετέιγ, προάστιο του Παρισιού, μαζεύτηκαν έξω από το σχολείο τους επειδή έλειπαν καθηγητές. «Έμεινα πέντε μήνες χωρίς καθηγητή Γαλλικών», είπε στο NPR ο 17χρονος Αμπντούλ Καντέρ, που ομολόγησε ότι για τις εθνικές εξετάσεις οι συμμαθητές του διάβαζαν με το ChatGPT. Η 15χρονη Μάρουα συμπλήρωσε πως «δεν είχαμε ιδέα ότι θα απλωθεί σε όλη τη Γαλλία».
Απλώθηκε. Μέσα σε δύο εβδομάδες οι αποκλεισμοί λυκείων έφτασαν τις 1.027 σχολικές μονάδες από τις 3.700 της χώρας. Τα αιτήματα ήταν συγκεκριμένα: αναπληρωτές για τους καθηγητές που λείπουν, τάξεις μικρότερες από 32–35 μαθητές, κτίρια χωρίς ποντίκια και κατσαρίδες, ελαφρύτερα προγράμματα, κατάργηση της πλατφόρμας εισαγωγής Parcoursup που θεωρούν άδικη.
Η πρώτη εβδομάδα του Οκτωβρίου έφερε και τα πρώτα σοβαρά επεισόδια: κάδοι και είσοδοι σχολείων στις φλόγες, 1.747 συλλήψεις μόνο την Παρασκευή 2 Οκτωβρίου και πάνω από 5.000 μέσα σε μία εβδομάδα, σύμφωνα με τον υπουργό Εσωτερικών Λοράν Νουνιές. Στις 6 Οκτωβρίου η τρίτη «πράξη» έβγαλε 250.000 ανθρώπους στους δρόμους κατά το υπουργείο, 450.000 κατά τις μαθητικές ενώσεις, σε περισσότερες από 40 πόλεις. Στις 13 Οκτωβρίου η Γκρέτα Τούνμπεργκ στάθηκε έξω από λύκειο του Σεν-Ντενί. Και την Πέμπτη 15 Οκτωβρίου ο πρωθυπουργός έδωσε τον απολογισμό ενός μήνα: 937 αστυνομικοί και χωροφύλακες, 248 μαθητές και 149 εκπαιδευτικοί τραυματίες, 7.950 προσαγωγές, το 85% ανήλικοι, 36 έρευνες της «αστυνομίας της αστυνομίας», τέσσερις για ακρωτηριαστικά τραύματα. Ένας 15χρονος έχασε το χέρι του από χειροβομβίδα κρότου-λάμψης και ο υπουργός Εσωτερικών ανέστειλε τη χρήση της εναντίον ανηλίκων.
Βίντεο: FRANCE 24 English (YouTube) — France: Student anger rages as tear gas and fires hit Paris
💶 Τα οικονομικά κριτήρια: γιατί τα «Κίτρινα Γιλέκα» ξαναφόρεσαν το γιλέκο
Το μαθητικό κίνημα έδωσε την αφορμή, αλλά το καύσιμο ήταν κυριολεκτικά το καύσιμο. Ο πληθωρισμός στη Γαλλία έφτασε τον Σεπτέμβριο το 3,1%, το υψηλότερο επίπεδο από τον Ιανουάριο του 2024, με την ενέργεια στο +21,3% και τα πετρελαιοειδή στο +36,2% σε έναν χρόνο, σύμφωνα με την INSEE. Τα φρέσκα τρόφιμα ανέβηκαν 9,9%. Οι τιμές των καυσίμων εκτινάχθηκαν μετά τον πόλεμο στο Ιράν και ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί απέκλεισε μείωση των φόρων στη βενζίνη, θυμίζοντας ότι το κράτος εισπράττει περίπου το 60% της τιμής του λίτρου.
Την ίδια ώρα η κυβέρνηση συζητά έναν προϋπολογισμό λιτότητας. Το έλλειμμα του 2026 εκτροχιάστηκε στο 5,4% του ΑΕΠ, το μεγαλύτερο στην ευρωζώνη, και το σχέδιο για το 2027 προβλέπει 43 δισ. ευρώ «μέτρα εξυγίανσης» για να πέσει στο 5%, με το δημόσιο χρέος να οδεύει προς το 121,7% του ΑΕΠ και τον δανεισμό του 2027 στα 340 δισ. ευρώ. Ο Λεκορνί, σε διάγγελμά του, παραδέχθηκε ότι η χώρα αποπληρώνει το χρέος της με κόστος δανεισμού ρεκόρ, εν μέσω πολέμων στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή. Η CGT ζητά «υψηλότερους μισθούς και συντάξεις, χαμηλότερες τιμές, προστασία των δημόσιων υπηρεσιών». Η κατανάλωση των νοικοκυριών υποχωρεί. Με άλλα λόγια: οι γονείς πληρώνουν ακριβότερα τη βενζίνη και τα παιδιά τους δεν έχουν καθηγητή. Η σύγκλιση ήταν θέμα χρόνου.
🗣️ Τι λέει η πολιτική ηγεσία
Εμανουέλ Μακρόν. Ο πρόεδρος μίλησε την Παρασκευή από τις Βρυξέλλες, στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής, και επέλεξε τον τόνο της αυστηρής συγκατάβασης: το συνταγματικό δικαίωμα στη διαδήλωση «γίνεται πλήρως σεβαστό», αλλά συνοδεύεται από «σεβασμό στους ανθρώπους και στα αγαθά». Το μήνυμά του συμπυκνώθηκε σε έξι λέξεις: «να μην προσβάλλουμε και να μην σπάμε». Δήλωσε «εμπιστοσύνη» στον πρωθυπουργό και τον υπουργό Εσωτερικών και «στήριξη» στις δυνάμεις της τάξης που «αντιμετωπίζουν ακραία βία».
Μαρίν Λεπέν. Η υποψήφια του Εθνικού Συναγερμού, πρώτη στις δημοσκοπήσεις για τον Απρίλιο, έγραψε στο X ότι «οι ταραξίες σάπισαν ξανά τις διαδηλώσεις για την αγοραστική δύναμη» και ότι τα «νόμιμα κοινωνικά αιτήματα» των πολιτών «πάρθηκαν και πάλι όμηροι από την άκρα αριστερά». Στόχος της η Ανυπότακτη Γαλλία του Ζαν-Λυκ Μελανσόν. Από τις πρώτες ημέρες του μαθητικού κινήματος η Λεπέν είχε εστιάσει στην ασφάλεια: ζήτησε να κόβονται τα οικογενειακά επιδόματα των ανηλίκων που συμμετέχουν σε βανδαλισμούς και να πληρώνουν οι γονείς τους τις ζημιές, λέγοντας ότι «ο Γάλλος φορολογούμενος δεν μπορεί πια να πληρώνει» για όσους καταστρέφουν δημόσια περιουσία.
Σεμπαστιάν Λεκορνί και Λοράν Νουνιές. Ο πρωθυπουργός κατηγόρησε «ομάδες της υπεραριστεράς» ότι «οργάνωσαν τη βία σε πολλές πόλεις» και ότι «εγκληματίες ανακατεύτηκαν για να λεηλατήσουν», προειδοποιώντας: «δεν θα αφήσουμε να μας εκφοβίσουν» όσοι θέλουν να κάνουν τη βία «προθέρμανση» πριν από τις προεδρικές εκλογές. Ήδη από την αρχή του μήνα είχε κατηγορήσει στην Εθνοσυνέλευση την Ανυπότακτη Γαλλία ότι επιδιώκει να «σπείρει χάος» πριν από τις προεδρικές εκλογές. Ο υπουργός Εσωτερικών Λοράν Νουνιές συγκάλεσε το απόγευμα διυπουργική ομάδα κρίσης και παρουσίασε τον απολογισμό της ημέρας το βράδυ.
Η αριστερά και οι δήμαρχοι. Ο Μελανσόν γύρισε βίντεο προεκλογικής καμπάνιας ανάμεσα στους μαθητές και το κόμμα του κατηγορείται ότι υποδαυλίζει το κίνημα. Το Σοσιαλιστικό Κόμμα κατήγγειλε «απάντηση της κυβέρνησης με τη βία» απέναντι σε μαθητές και ζήτησε αλλαγή του δόγματος τήρησης της τάξης. Ο δήμαρχος της Μασσαλίας Μπενουά Παγιάν χαρακτήρισε «απαράδεκτη» την εισβολή στο δημαρχείο, είπε ότι όσοι σπάνε «δεν είναι διαδηλωτές αλλά χρήσιμοι ηλίθιοι της άκρας δεξιάς» και ζήτησε ενισχύσεις· το υπουργείο έστειλε δύο επιπλέον μονάδες CRS. Η Διεθνής Αμνηστία επέκρινε τη χρήση δακρυγόνων και χειροβομβίδων κρότου εναντίον ανηλίκων.
Βίντεο: No Comment TV / Euronews (YouTube) — Protesters storm town hall and clash with police in France's Marseille
🎤 Τι λένε οι άνθρωποι στον δρόμο
«Οι περισσότεροι από εμάς δεν είμαστε βίαιοι», είπε στο BBC η Αλίσα, μαθήτρια στη Μασσαλία. «Βγαίνουμε στους δρόμους επειδή έκλεισαν τα σχολεία μας, τα σχολεία καταρρέουν». Ο φίλος της, ο Σασά, περιέγραψε ταβάνια που στάζουν και συμπλήρωσε: «θα συνεχίσουμε μέχρι να ληφθούν σωστά μέτρα». Στην πλατεία Ρεπυμπλίκ οι κουκουλοφόροι φώναζαν «παίρνουμε τη Βαστίλη». Και στο Κρετέιγ, εκεί όπου όλα άρχισαν, η 15χρονη Μάρουα συνόψισε τη μεγαλύτερη αλήθεια αυτού του μήνα: ένα αίτημα για έναν καθηγητή έγινε, χωρίς κανείς να το σχεδιάσει, εθνική κρίση.
✍️ Η άποψή μας: θα αντιγραφεί η Γαλλία στην υπόλοιπη Ευρώπη;
Η μίμηση δεν είναι ενδεχόμενο, είναι ήδη γεγονός. Το Βέλγιο είδε συλλήψεις στη Λιέγη και απαγόρευση συναθροίσεων, η Αλβανία μια φοιτητική διαμαρτυρία που έγινε πολιτική κρίση, η Ιταλία πρώτες καταλήψεις, και στην Ελλάδα κυκλοφόρησαν πανελλαδικά καλέσματα μαθητών. Η φόρμουλα είναι εξαγώγιμη επειδή τα συστατικά είναι κοινά: ενέργεια ακριβότερη λόγω πολέμου, προϋπολογισμοί λιτότητας, σχολεία που γερνούν και μια γενιά που οργανώνεται στο TikTok σε μία νύχτα. Αυτό που δεν εξάγεται εύκολα είναι η γαλλική ένταση, γιατί εκεί υπάρχουν προεδρικές εκλογές σε έξι μήνες και κόμματα που βλέπουν στον δρόμο ψηφοφόρους. Για τις υπόλοιπες κυβερνήσεις το μάθημα είναι απλό: ο καθηγητής που λείπει κοστίζει πολύ λιγότερο από το δημαρχείο που καίγεται.
🗞️ Τι να προσέξουμε τις επόμενες ημέρες
- Τον επίσημο απολογισμό του υπουργείου Εσωτερικών για το Σάββατο και αν οι συλλήψεις θα οδηγήσουν σε ταχείες δίκες, όπως το 2018.
- Αν η κυβέρνηση θα υποχωρήσει στο θέμα των φόρων στα καύσιμα, που μέχρι σήμερα απορρίπτει για δημοσιονομικούς λόγους.
- Τις σχολικές διακοπές που αρχίζουν: οι αρχές ελπίζουν ότι θα «ξεφουσκώσουν» το μαθητικό κίνημα, τα Κίτρινα Γιλέκα όμως οργανώνονται πλέον ανεξάρτητα από τα σχολεία.
- Τη συζήτηση του προϋπολογισμού 2027 στην Εθνοσυνέλευση, όπου τα 43 δισ. περικοπών θα κριθούν πλέον υπό την πίεση του δρόμου.
- Τις δημοσκοπήσεις: ποιος κερδίζει από το χάος, η Λεπέν της «ασφάλειας» ή ο Μελανσόν της «εξέγερσης».
Σχόλια0Πατήστε + για να δείτε ή να γράψετε σχόλιο
Δημοσίευση σχολίου