Φοροδιαφυγή και franchise: ποιος πληρώνει τον λογαριασμό
Σύνταξη SAROTIKA | Ανάλυση – Άποψη | 23 Οκτωβρίου 2026
Ελληνική Αστυνομία — επίσημο ενημερωτικό υλικό της 23/10/2026 για τον ερευνώμενο μηχανισμό φοροδιαφυγής. Παρουσιάζει την εκδοχή των διωκτικών Αρχών, όχι δικαστική κρίση ενοχής. Επίσημο κανάλι Ελληνικής Αστυνομίας.
Μια υπόθεση οργανωμένης φοροδιαφυγής σε αλυσίδα εστίασης δεν εξαντλείται στη σύλληψη των προσώπων που φέρονται να σχεδίασαν τον μηχανισμό. Ανοίγει ζητήματα ευθύνης των συνεργαζόμενων επιχειρήσεων, αποτελεσματικότητας των ελέγχων, προστασίας των εργαζομένων και ίσων όρων ανταγωνισμού. Χρειάζεται, όμως, μια καθαρή διαχωριστική γραμμή: άλλο όσα αποδίδουν οι Αρχές στους κατηγορουμένους, άλλο όσα αποδεικνύονται δικαστικά και άλλο η δημοσιογραφική εκτίμηση. Η απαίτηση να ερευνηθούν όλες οι διαδρομές του χρήματος είναι θεμιτή και αναγκαία. Η συλλογική ενοχοποίηση ενός δικτύου, των υπαλλήλων του ή κρατικών λειτουργών χωρίς συγκεκριμένα στοιχεία δεν είναι.
1. Πρώτα οι διορθώσεις: τι γνωρίζουμε πραγματικά
Δεδομένο: Η νεότερη ανακοίνωση της ΕΛ.ΑΣ., όπως αναδημοσιεύεται αναλυτικά, αναφέρεται σε εκτιμώμενη ζημία του Δημοσίου άνω των 35 εκατομμυρίων ευρώ από φόρο εισοδήματος και ΦΠΑ, για την περίοδο 2016–2026. Η αποκρυβείσα φορολογητέα ύλη εκτιμάται ότι υπερβαίνει τα 150 εκατομμύρια ευρώ. Επομένως, τα αρχικά δημοσιεύματα για 25 εκατομμύρια ευρώ δεν αποτελούν την πληρέστερη νεότερη εικόνα. Τα ποσά αυτά δεν είναι μεταξύ τους ταυτόσημα: άλλο ο αδήλωτος τζίρος, άλλο οι φόροι που φέρονται να μην αποδόθηκαν και άλλο το προσωπικό όφελος κάθε εμπλεκομένου. Η αναλυτική ανακοίνωση παρατίθεται στην πρώτη τελική πηγή.
Αντίστοιχα, η ίδια η εταιρεία αναφέρεται σε περισσότερους από 2.500 εργαζομένους στο δίκτυό της, όχι σε 2.000 εργαζομένους αποκλειστικά μιας ενιαίας εργοδότριας επιχείρησης. Πρόκειται για εταιρική δήλωση, όχι για ανεξάρτητη απογραφή προσωπικού που έχουμε στη διάθεσή μας. Η θέση αυτή καταγράφεται στη δημόσια τοποθέτηση της εταιρείας, όπως δημοσιεύθηκε στο Economix.
Χρειάζεται επίσης προσοχή στον όρο «μητρική». Ο δικαιοπάροχος —η επιχείρηση που παραχωρεί το εμπορικό σήμα και το επιχειρηματικό σύστημα— δεν είναι αναγκαστικά μέτοχος κάθε καταστήματος franchise. Η κοινή επιγραφή δεν σημαίνει κοινό ΑΦΜ, κοινή διοίκηση ή κοινό εργοδότη.
Εκτίμηση: Αυτές οι διακρίσεις δεν μικραίνουν την υπόθεση. Την κάνουν ακριβέστερη. Αν θέλουμε πραγματική λογοδοσία, πρέπει να ξέρουμε ποια επιχείρηση πραγματοποίησε κάθε συναλλαγή, ποιος εισέπραξε και ποιος αποφάσισε να μη δηλωθεί.
2. Το πρόβλημα δεν είναι ο κοινός αριθμός, αλλά η απόκρυψη
Ένα ενιαίο τηλεφωνικό κέντρο αποτελεί συνηθισμένο εργαλείο οργάνωσης ενός δικτύου. Δεν είναι από μόνο του φορολογική παρανομία. Το κρίσιμο σημείο βρίσκεται στη συνέχεια της συναλλαγής: η παραγγελία εκτελέστηκε, ο πελάτης πλήρωσε, αλλά εκδόθηκε και δηλώθηκε το νόμιμο παραστατικό;
Σύμφωνα με την αστυνομική περιγραφή, οι παραγγελίες καταχωρίζονταν στο κεντρικό σύστημα και προωθούνταν στα αντίστοιχα καταστήματα. Για ορισμένες εμφανιζόταν πρόσθετη λειτουργία «κέρασμα», η οποία φέρεται να επέτρεπε την ολοκλήρωση της συναλλαγής χωρίς την προβλεπόμενη απόδειξη. Παράλληλα, η πραγματική πώληση παρέμενε καταγεγραμμένη εσωτερικά, ώστε να παρακολουθούνται οι πραγματικές εισπράξεις.
Για την ανακατεύθυνση παραγγελιών προς καταστήματα με μεγαλύτερη συμμετοχή στον αδήλωτο τζίρο υπάρχουν συγκεκριμένα δημοσιεύματα. Πρέπει, όμως, να παρουσιάζεται ως πληροφορία για τον ερευνώμενο μηχανισμό, όχι ως αμετάκλητα αποδεδειγμένη πρακτική κάθε καταστήματος.
Υπάρχει και αντίλογος που οφείλει να καταγραφεί: η εταιρεία υποστηρίζει ότι οι δωρεάν προωθητικές ενέργειες ενδέχεται να προκάλεσαν σύγχυση στον υπολογισμό του τζίρου και δηλώνει διαθέσιμη στις αρμόδιες Αρχές.
Εκτίμηση: Η απάντηση δεν θα δοθεί από επικοινωνιακές ανακοινώσεις. Θα δοθεί από τη διασταύρωση πληρωμών, παραγγελιών, παραδόσεων, αποδείξεων και λογιστικών εγγραφών. Μια πραγματικά δωρεάν προσφορά διαφέρει ουσιωδώς από μια πληρωμένη πώληση που χαρακτηρίστηκε δωρεάν.
3. Διώκονται μόνο οι εμπνευστές; Όχι
Η ποινική ευθύνη μπορεί να φτάσει και σε διαχειριστές καταστημάτων franchise, λογιστές, τεχνικούς ή άλλους συνεργούς — όχι όμως αυτομάτως και όχι λόγω επαγγελματικής ιδιότητας.
Ο Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας διακρίνει τη φοροδιαφυγή που τελείται με πρόθεση από ένα απλό λογιστικό λάθος. Το άρθρο 80 του ν. 5104/2024 περιλαμβάνει, υπό τις προϋποθέσεις του, πρόσωπα που διοικούν ή διαχειρίζονται εταιρείες, εκείνους που ασκούν πραγματικά τις σχετικές εξουσίες και όσους συνδράμουν εν γνώσει τους στην τέλεση των εγκλημάτων. Η εταιρική θέση, χωρίς την απαιτούμενη σύνδεση με τις πράξεις, δεν αρκεί για καταδίκη. Ο νόμος παρατίθεται στη δεύτερη τελική πηγή.
Άρα, ένας δικαιοδόχος δεν απαλλάσσεται απλώς λέγοντας ότι «το πρόγραμμα ήταν της κεντρικής εταιρείας». Αν αποδειχθεί ότι γνώριζε την απόκρυψη, την εφάρμοζε και συμμετείχε στη διαχείριση των αδήλωτων εισπράξεων, η ευθύνη του εξετάζεται προσωπικά.
Αλλά ισχύει και το αντίστροφο. Δεν μπορεί να καταδικαστεί επειδή χρησιμοποιούσε το ίδιο εμπορικό σήμα με κάποιον που παρανομούσε.
Τα ερωτήματα της έρευνας πρέπει να είναι συγκεκριμένα:
- Ποιος είχε πρόσβαση στην επίμαχη λειτουργία;
- Ποιος έδινε και ποιος εκτελούσε τις οδηγίες;
- Ποιος γνώριζε ότι η συναλλαγή είχε πληρωθεί;
- Ποιος παρακολουθούσε τις διαφορές ανάμεσα σε πραγματικό και δηλωμένο τζίρο;
- Ποιος εισέπραττε ή μετέφερε τα σχετικά ποσά;
Εκτίμηση: Ούτε ο πραγματικός διαχειριστής πρέπει να κρύβεται πίσω από έναν τυπικό εκπρόσωπο ούτε ο τυπικός εκπρόσωπος να μετατρέπεται σε βολικό αποδιοπομπαίο τράγο.
Οι δημοσιογραφικές πληροφορίες για οικονομικές πιέσεις προς δικαιοδόχους χρειάζονται επίσης διερεύνηση. Η πίεση μπορεί να έχει σημασία για την εξατομικευμένη αξιολόγηση. Δεν αποτελεί, από μόνη της, γενική άδεια συμμετοχής σε φοροδιαφυγή.
4. Άλλο η ποινή, άλλο οι φόροι και οι οικονομικές συνέπειες
Ένα κατάστημα μπορεί να αντιμετωπίσει σοβαρό φορολογικό καταλογισμό χωρίς αυτό να συνεπάγεται αυτομάτως ποινική καταδίκη κάθε ιδιοκτήτη, εταίρου ή εργαζομένου.
Ο έλεγχος εξετάζει τις υποχρεώσεις της συγκεκριμένης επιχείρησης: τους φόρους που αναλογούν στις συναλλαγές της, τις ανακριβείς δηλώσεις, τις παραβάσεις έκδοσης παραστατικών και τις προβλεπόμενες επιβαρύνσεις. Παράλληλα, το άρθρο 49 προβλέπει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις ιδιότητας, χρόνου και υπαιτιότητας, προσωπική και αλληλέγγυα ευθύνη διοικούντων για φορολογικές οφειλές. Αυτή δεν ταυτίζεται με την ποινική ευθύνη.
Το συνολικό ποσό της ερευνώμενης ζημίας δεν μεταφέρεται αυτόματα σε κάθε franchise. Χρειάζεται καταλογισμός με νόμιμη αιτιολογία: σε ποιον υπόχρεο αντιστοιχεί, για ποια περίοδο και με ποια αποδεικτικά στοιχεία.
Ούτε επιτρέπεται να διαιρέσουμε τα συνολικά εκατομμύρια με τον αριθμό των καταστημάτων και να παρουσιάσουμε το αποτέλεσμα ως χρέος καθενός.
Τα ποινικά όρια της φοροδιαφυγής συνδέονται με συγκεκριμένα ποσά φόρου και φορολογικές περιόδους, όχι απλώς με το συνολικό εμπορικό μέγεθος του δικτύου. Επειδή η υπόθεση καλύπτει πολλά χρόνια, απαιτείται επιπλέον έλεγχος των διατάξεων που ίσχυαν σε κάθε χρόνο, των μεταβατικών κανόνων και της παραγραφής. Δεν είναι ασφαλές να προβλέψει κανείς συγκεκριμένες ποινές χωρίς τη δικογραφία.
Εκτίμηση: Η σοβαρή αντιμετώπιση συνδυάζει καταλογισμούς, αναζήτηση περιουσίας και δικαστική διερεύνηση. Μια εντυπωσιακή σύλληψη, χωρίς τεκμηριωμένη φορολογική αποκατάσταση, δεν αρκεί.
5. Οι εργαζόμενοι δεν είναι ασπίδα ατιμωρησίας ούτε αναλώσιμοι
Η αναφορά σε χιλιάδες θέσεις εργασίας δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να σταματήσει μια έρευνα. Δεν μπορεί όμως και το κράτος να θεωρεί την απώλειά τους ασήμαντη παρενέργεια.
Εκτίμηση: Χρειάζονται δύο παράλληλες διαδικασίες: πλήρης διερεύνηση των ενδεχόμενων αδικημάτων και άμεσο σχέδιο προστασίας της εργασίας. Η μία δεν υποκαθιστά την άλλη.
Η πρώτη πρακτική κίνηση πρέπει να είναι η χαρτογράφηση ανά πραγματικό εργοδότη και κατάστημα: ποιοι εργαζόμενοι απασχολούνται, ποια δεδουλευμένα εκκρεμούν, ποιες ασφαλιστικές εισφορές έχουν αποδοθεί και ποιες μονάδες μπορούν να συνεχίσουν νόμιμα.
Όπου είναι εφικτό, πρέπει να εξεταστεί η λειτουργία με ελεγμένο σύστημα παραγγελιοληψίας και πλήρη φορολογική καταγραφή. Αυτό δεν αποτελεί πρόταση παράκαμψης δικαστικών δεσμεύσεων. Αποτελεί αίτημα να εξεταστεί από τις αρμόδιες αρχές και τους υπευθύνους μια νόμιμη λύση, αντί να αντιμετωπιστεί το καθολικό κλείσιμο ως μοναδικό ενδεχόμενο.
Η σύλληψη ενός εργοδότη δεν ισοδυναμεί από μόνη της με πτώχευση, ούτε η προσωρινή διακοπή λειτουργίας αποδεικνύει ότι όλοι έχουν απολυθεί.
Υπάρχει θεσμική προστασία ανεξόφλητων αποδοχών λόγω αφερεγγυότητας, με συγκεκριμένες προϋποθέσεις και περιορισμούς. Δεν είναι αυτόματη καταβολή μισθών επειδή μια επιχείρηση βρίσκεται υπό ποινική έρευνα.
Ομοίως, η εργασία στο ταμείο ή στη διανομή δεν ισοδυναμεί με συμμετοχή σε εγκληματικό σχέδιο. Η ενδεχόμενη προσωπική εμπλοκή εργαζομένου απαιτεί δικά της αποδεικτικά στοιχεία. Όσοι δεν συμμετείχαν δεν πρέπει να πληρώσουν την υπόθεση με απλήρωτη εργασία και απώλεια δικαιωμάτων.
6. Πρέπει να ελεγχθούν και άλλα δίκτυα; Ναι, βάσει κινδύνου
Η θέση μας είναι ότι χρειάζεται διεύρυνση των στοχευμένων ελέγχων σε συγκρίσιμα επιχειρηματικά συστήματα. Όχι επειδή το franchise είναι ύποπτο, αλλά επειδή ένας ενδεχόμενος μηχανισμός απόκρυψης μέσω κεντρικού λογισμικού μπορεί να αποκαλύπτει ελεγκτική αδυναμία που δεν περιορίζεται σε μία επιχείρηση.
Ο έλεγχος πρέπει να βασίζεται σε ενδείξεις, όπως:
- ασυνήθιστα υψηλές ακυρώσεις και δωρεάν παραδόσεις,
- αποκλίσεις ανάμεσα σε εκτελεσμένες παραγγελίες και φορολογικά παραστατικά,
- ανεξήγητες διαφορές εισπράξεων και δηλωμένων πωλήσεων,
- ασυμφωνίες αγορών πρώτων υλών, αποθεμάτων και τελικού τζίρου,
- λειτουργίες λογισμικού που παρακάμπτουν την έκδοση ή τη διαβίβαση παραστατικών.
Οι αποκλίσεις δεν αποδεικνύουν από μόνες τους αδίκημα. Μπορεί να υπάρχουν πραγματικές προσφορές, επιστροφές, τεχνικά προβλήματα, φύρα ή διαφορετικά επιχειρηματικά μοντέλα. Αποτελούν αφετηρία για έλεγχο, όχι έτοιμη ετυμηγορία.
Εκτίμηση: Χρειάζεται επίσης έλεγχος της αλυσίδας δεδομένων. Αν μια πώληση αποκρύπτεται πριν δημιουργηθεί το φορολογικό παραστατικό, η διασταύρωση μόνο των παραστατικών που τελικά διαβιβάστηκαν μπορεί να μη φτάνει. Πρέπει να εξετάζονται και τα πρωτογενή ίχνη της συναλλαγής, με τις νόμιμες διαδικασίες και τις αναγκαίες εγγυήσεις.
Αυτό προστατεύει και τον έντιμο ανταγωνιστή. Μια επιχείρηση που πληρώνει κανονικά φόρους, εισφορές και μισθούς δεν πρέπει να ανταγωνίζεται ένα τεχνητά μειωμένο κόστος από απόκρυψη υποχρεώσεων. Ταυτόχρονα, μια χαμηλή τιμή ή ένα μικρό περιθώριο κέρδους δεν αποτελούν απόδειξη φοροδιαφυγής.
7. Κρατικοί και δικαστικοί υπάλληλοι: έρευνα χωρίς υπαινιγμούς
Εδώ χρειάζεται η μεγαλύτερη ακρίβεια. Στις πηγές που εξετάστηκαν δεν εντοπίστηκε τεκμηριωμένο στοιχείο που να επιτρέπει να υποστηρίξουμε ότι δικαστικοί ή άλλοι κρατικοί υπάλληλοι συμμετείχαν στην υπόθεση.
Η μεγάλη διάρκεια ενός φερόμενου μηχανισμού δικαιολογεί ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα των ελέγχων. Δεν αποδεικνύει από μόνη της δωροδοκία.
Υπάρχει, πάντως, ένα συγκεκριμένο σημείο που αξίζει διερεύνηση: η αναδημοσιευμένη ανακοίνωση της ΕΛ.ΑΣ. αποδίδει σε εταιρικό στέλεχος, μεταξύ άλλων, παροχή προειδοποιήσεων για επικείμενους ελέγχους. Δεν διευκρινίζεται εκεί ότι η πληροφορία προερχόταν από διεφθαρμένο δημόσιο υπάλληλο. Η προέλευσή της, όμως, αποτελεί εύλογο ερευνητικό ερώτημα.
Εκτίμηση: Πρέπει να εξεταστούν προηγούμενοι έλεγχοι, καταγγελίες, εντολές, καθυστερήσεις και τυχόν ενδείξεις διαρροής. Αν εμφανιστούν ύποπτες επικοινωνίες, αδικαιολόγητες παρεμβάσεις ή οικονομικές σχέσεις, η έρευνα οφείλει να προχωρήσει όπου οδηγούν τα στοιχεία.
Αλλά πρέπει να διακρίνουμε τρία διαφορετικά ενδεχόμενα:
- Ανεπάρκεια του συστήματος: ελλείψεις προσωπικού, λανθασμένη στόχευση, τεχνική αδυναμία.
- Υπηρεσιακή παράλειψη: που αξιολογείται με βάση τα συγκεκριμένα καθήκοντα και τις περιστάσεις.
- Ενσυνείδητη συγκάλυψη ή δωροληψία: που απαιτεί αποδείξεις για τα στοιχεία του αντίστοιχου αδικήματος.
Ο Ποινικός Κώδικας προβλέπει αδικήματα δωροληψίας υπαλλήλων και παράβασης καθήκοντος. Η τελευταία δεν ταυτίζεται με κάθε λάθος ή καθυστέρηση: απαιτούνται οι ειδικές προϋποθέσεις της διάταξης.
Επίσης, δικαστικός υπάλληλος και δικαστικός λειτουργός δεν είναι η ίδια ιδιότητα. Για τη δωροληψία προσώπων που εκτελούν δικαστικά καθήκοντα υπάρχει ειδική διάταξη. Δεν πρέπει να αποδίδεται αδιακρίτως σε κάθε εργαζόμενο δικαστικής υπηρεσίας.
8. Η άποψή μας: ούτε συγκάλυψη ούτε συλλογική τιμωρία
Η σωστή απάντηση δεν είναι «να πληρώσουν μόνο οι εμπνευστές». Ούτε «να θεωρηθούν όλοι συνένοχοι».
Να ελεγχθούν όλοι όσοι συνδέονται αποδεικτικά με τον μηχανισμό και να αποδοθεί στον καθένα η ευθύνη που προκύπτει από τις πράξεις του.
Αυτό σημαίνει έρευνα της κεντρικής διοίκησης, των πραγματικών διαχειριστών, των καταστημάτων που φέρονται να συμμετείχαν και όσων ενδεχομένως παρείχαν συνειδητή τεχνική ή λογιστική υποστήριξη. Σημαίνει επίσης έλεγχο πιθανής κρατικής συνδρομής, εφόσον προκύψουν ενδείξεις, χωρίς υπηρεσιακή ή πολιτική ασυλία.
Σημαίνει, όμως, και προστασία των δικαιοδόχων που δεν συμμετείχαν, των εργαζομένων που εκτελούσαν νόμιμα τη δουλειά τους και των επιχειρήσεων που μπορούν να συνεχίσουν με πλήρη συμμόρφωση.
Το μέτρο της επιτυχίας δεν είναι πόσα καταστήματα θα μείνουν κλειστά. Είναι πόση αλήθεια θα αποδειχθεί, πόσες νόμιμες απαιτήσεις θα εισπραχθούν και πόσες αθώες θέσεις εργασίας θα προστατευθούν.
Η φοροδιαφυγή δεν αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά όταν η κοινωνική αγανάκτηση αντικαθιστά την απόδειξη. Αντιμετωπίζεται όταν το κράτος φτάνει μέχρι τον τελευταίο πραγματικά υπεύθυνο — χωρίς να κατασκευάζει ενόχους και χωρίς να αφήνει τους ισχυρούς εκτός ελέγχου.
Η ανάλυση βασίζεται σε δημόσια διαθέσιμα στοιχεία της 23ης Οκτωβρίου 2026, όχι σε πρόσβαση στη δικογραφία. Οι κατηγορίες δεν αποτελούν καταδικαστική απόφαση. Η εφαρμογή των διατάξεων σε συγκεκριμένο πρόσωπο απαιτεί εξατομικευμένη νομική αξιολόγηση.
.jpg){kind=link}
Σχόλια0Πατήστε + για να δείτε ή να γράψετε σχόλιο
Δημοσίευση σχολίου