Bild και Ελλάδα: 16 χρόνια «Pleite-Griechen» – τι ισχύει, τι όχι
«Ποδοσφαιρικός νάνος». Δύο λέξεις στον τίτλο της Bild, το βράδυ της 27ης Σεπτεμβρίου 2026, όταν η Εθνική νίκησε για πρώτη φορά στην ιστορία της τη Γερμανία μέσα στο Άουγκσμπουργκ, έφτασαν για να ξυπνήσουν σε εκατομμύρια Έλληνες μια παλιά πληγή: τα «νησιά προς πώληση» του 2010, τις δραχμές στην Ομόνοια, τους «άπληστους Έλληνες» του 2015. Η αίσθηση ότι η μεγαλύτερη εφημερίδα της Γερμανίας μάς θυμάται μόνο για να μας μειώσει είναι διάχυτη. Είναι όμως και ακριβής; Ψάξαμε δεκαέξι χρόνια πρωτοσέλιδα, δύο γερμανικές επιστημονικές μελέτες, μία απόφαση του Γερμανικού Συμβουλίου Τύπου και, ναι, τα άρθρα της Bild που μας επαινούν. Η απάντηση είναι πιο ενδιαφέρουσα από τον θυμό.
📰 Τι είναι η Bild και γιατί μας αφορά
Η Bild του ομίλου Axel Springer είναι η πολυπληθέστερη σε κυκλοφορία εφημερίδα της Ευρώπης και το bild.de ένα από τα πιο επισκέψιμα ειδησεογραφικά site της ηπείρου. Δεν είναι μια οποιαδήποτε ταμπλόιντ: παρουσιάζεται ως «η φωνή του λαού» και οι Γερμανοί πολιτικοί την υπολογίζουν. Αυτό ακριβώς την κάνει επικίνδυνη όταν στρέφεται εναντίον μιας χώρας. Το 2011 η Otto Brenner Stiftung, ίδρυμα του συνδικάτου IG Metall, ανέθεσε στους ερευνητές Hans-Jürgen Arlt και Wolfgang Storz να μελετήσουν την κάλυψη της ελληνικής κρίσης από την εφημερίδα. Το πόρισμα: 121 άρθρα σε τρεις μήνες, Μάρτιο–Μάιο 2010, που δεν ενημέρωναν αλλά «εκστράτευαν», με ένα απλό σχήμα φίλου–εχθρού όπου οι Γερμανοί είναι οι καλοί και οι Έλληνες οι κακοί. Οι ερευνητές έθεσαν το ερώτημα που θα μας απασχολήσει και εδώ: είναι αυτό δημοσιογραφία;
🏝️ 2010: «Πουλήστε τα νησιά σας, χρεοκοπημένοι Έλληνες»
Ο τίτλος που έμεινε στην ιστορία δημοσιεύθηκε στις 27 Οκτωβρίου 2010 και ήταν, τυπικά, πρόταση δύο βουλευτών των κυβερνητικών κομμάτων CDU και FDP που η Bild φιλοξένησε στο πρωτοσέλιδο: «Verkauft doch eure Inseln, ihr Pleite-Griechen… und die Akropolis gleich mit!» Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Πολιτικής Παιδείας της Γερμανίας (bpb) το χαρακτηρίζει σήμερα «ένα από τα θλιβερά ναδίρ» της καμπάνιας που ηγήθηκε η μεγαλύτερη γερμανική εφημερίδα. Δεν ήταν μεμονωμένο. Την άνοιξη του 2010 ρεπόρτερ της εφημερίδας, ο Paul Ronzheimer, μοίραζε παλιές δραχμές σε περαστικούς στην Ομόνοια με τον τίτλο «Αντίο ευρώ! Η Bild φέρνει πίσω τη δραχμή στους χρεοκοπημένους Έλληνες». Άλλοι τίτλοι της περιόδου: «Οι Έλληνες απεργούν αντί να κάνουν οικονομία», «Οι Έλληνες θέλουν τα λεφτά μας», «Ποτέ ξανά ταμίας της Ευρώπης». Η λέξη «Pleite-Griechen», χρεοκοπημένοι Έλληνες, έπαψε να είναι περιγραφή και έγινε μόνιμο επίθετο, όπως «Έλληνας» να είναι ένα και το αυτό με «χρεοκοπία».
Αξίζει να το καταγράψουμε, γιατί λέει πολλά: το 2011 η σειρά «Geheimakte Griechenland» των Ronzheimer και Nikolaus Blome τιμήθηκε με το βραβείο Herbert Quandt των 10.000 ευρώ, την ίδια χρονιά που η μελέτη της Otto Brenner Stiftung τη χρησιμοποιούσε ως παράδειγμα μη δημοσιογραφίας. Η ίδια η Γερμανία διχάστηκε για το αν αυτό ήταν ρεπορτάζ ή προπαγάνδα.
Βίντεο: επίσημο κανάλι BILD, 2015 — «Δημοσκόπηση στην Αθήνα: τι σκέφτονται οι Έλληνες για τους Γερμανούς» (γερμανικά).
📸 2015: το «Nein!» και οι «αναγνώστες-στρατιώτες»
Στις 26 Φεβρουαρίου 2015, εν μέσω διαπραγμάτευσης της κυβέρνησης Τσίπρα με τους δανειστές, η Bild κυκλοφόρησε με ένα τεράστιο «NEIN! Keine weiteren Milliarden für die gierigen Griechen», «όχι άλλα δισεκατομμύρια για τους άπληστους Έλληνες», και κάλεσε τους αναγνώστες να εκτυπώσουν το πρωτοσέλιδο, να φωτογραφηθούν μαζί του και να στείλουν τη σέλφι. Το δημοσίευσε και βουλευτές του Μπούντεσταγκ. Η Ένωση Γερμανών Δημοσιογράφων (DJV) ζήτησε άμεση διακοπή της ενέργειας, γιατί «υπερβαίνει το όριο προς την πολιτική καμπάνια». Στο Γερμανικό Συμβούλιο Τύπου (Presserat) κατατέθηκαν σχεδόν είκοσι καταγγελίες και το όργανο εξέδωσε επίσημη αποδοκιμασία (Missbilligung), κρίνοντας ότι ο όρος «άπληστοι Έλληνες» στιγματίζει συλλήβδην έναν ολόκληρο λαό. Τον Ιούνιο του 2015 ακολούθησε το σχόλιο «Από την Αθήνα μόνο ζεστός αέρας». Και όταν η Ελλάδα συνάντησε τη Γερμανία στα προημιτελικά του Euro 2012, η εφημερίδα είχε προτείνει, ειρωνικά, να γίνει η κλήρωση του διαιτητή με δραχμή.
Βίντεο: επίσημο κανάλι BILD, 2015 — «Χωρίς αποδείξεις στην Αθήνα: η BILD κάνει το ελληνικό τεστ». Δείγμα του ύφους της εποχής (γερμανικά).
⚽ 2026: ο «νάνος», ο «no-name» ΟΦΗ και η «Μαύρη Κόλαση»
Τα γεγονότα πρώτα. Στις 27 Σεπτεμβρίου η Ελλάδα νίκησε 1-0 τη Γερμανία στο Άουγκσμπουργκ με γκολ του Δημήτρη Κουρμπέλη στο 74ο λεπτό, πρώτη νίκη της ιστορίας της επί των Γερμανών, στο πρώτο εντός έδρας παιχνίδι του Γιούργκεν Κλοπ ως ομοσπονδιακού προπονητή. Ο τίτλος της Bild: «Fußball-Zwerg bremst Klopp aus», «ποδοσφαιρικός νάνος φρενάρει τον Κλοπ», με υπέρτιτλο ότι η Ελλάδα δεν ήταν καν στο διευρυμένο Μουντιάλ. Λίγες μέρες νωρίτερα, μετά τη νίκη του ΟΦΗ επί της Χόφενχαϊμ, η ίδια εφημερίδα είχε αποκαλέσει την ομάδα του Ηρακλείου «no-name», προκαλώντας δημόσια επιστολή του δημάρχου Αλέξη Καλοκαιρινού.
Για να είμαστε δίκαιοι, όπως οφείλει να είναι όποιος κατηγορεί άλλον για αδικία: στο σώμα του άρθρου η Bild έγραφε ότι ο Κλοπ είχε προειδοποιήσει πριν από το ματς να μην υποτιμηθεί η Ελλάδα, 41η στην κατάταξη της FIFA, μιλώντας για «χρυσή γενιά του ελληνικού ποδοσφαίρου». Ο «νάνος» δηλαδή ήταν και αυτοσαρκασμός για τη Γερμανία που έχασε από ομάδα που θεωρούσε μικρή. Μόνο που η λέξη δίπλα του ήταν «Griechen-Pleite», ήττα από τους Έλληνες, το ίδιο ακριβώς λογοπαίγνιο με τους «Pleite-Griechen» του 2010. Η Bild ξέρει πολύ καλά τι σημαίνει αυτή η λέξη για εμάς· την επέλεξε. Στη ρεβάνς της Τούμπας, στις 4 Οκτωβρίου, που έληξε 0-0, ο τόνος άλλαξε: «Καλώς ήρθατε στη Μαύρη Κόλαση, Γιούργκεν Κλοπ», «ο υποτιθέμενος ποδοσφαιρικός νάνος», «παθιασμένο αμυντικό οχυρό». Η ήττα δίδαξε σεβασμό. Αυτό είναι ένα μοτίβο που θα ξαναδούμε.
Βίντεο: επίσημο κανάλι SPORT BILD — «Μετά την ήττα από τους Έλληνες: ο Κλοπ τραβάει πάνω του την κριτική» (γερμανικά).
Βίντεο: HuffPost Greece — η απάντηση Έλληνα δημοσιογράφου στον συντάκτη της Bild (ελληνικά).
🪞 Το άλλο μισό της αλήθειας: όταν η Bild μας επαινεί
Εδώ πρέπει να διορθώσουμε την αρχική υπόθεση, γιατί τα γεγονότα το επιβάλλουν. Δεν ισχύει ότι η Bild «ποτέ δεν γράφει κάτι καλό». Στις 23 Δεκεμβρίου 2023 δημοσίευσε συνέντευξη του Κυριάκου Μητσοτάκη με τίτλο «Griechenland-Wunder», «ελληνικό θαύμα», και τη φράση του πρωθυπουργού «Είμαστε πίσω!», παραθέτοντας την ανάπτυξη 8,4% του 2021 και 5,9% του 2022 δίπλα στα 2,6% και 1,9% της Γερμανίας και τις αναβαθμίσεις από Fitch και S&P. Στις 24 Νοεμβρίου 2025, με αφορμή την επίσκεψη του υπουργού Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη στο Βερολίνο και την πρόωρη αποπληρωμή 5,29 δισ. ευρώ, από τα οποία 2,2 δισ. προς τη Γερμανία, έγραψε: «Η οικονομία της Ελλάδας απογειώνεται: σύντομα η Γερμανία στην παγίδα του χρέους;» και στον υπότιτλο «Θα γίνουμε σύντομα τόσο χρεοκοπημένοι όσο οι Έλληνες;»
Προσέξτε όμως τη δομή και των δύο. Το 2023 ο έπαινος συνοδεύεται από τη φράση ότι η Αθήνα «σχεδόν ευχαριστεί» για τους «βάναυσους όρους» του 2015, δηλαδή η ελληνική επιτυχία γίνεται δικαίωση της γερμανικής λιτότητας. Το 2025 η Ελλάδα χρησιμοποιείται ως ραβδί για να χτυπηθεί η γερμανική κυβέρνηση για τα δικά της χρέη, και ακόμη και στον έπαινο επιβιώνει η λέξη «pleite». Το ίδιο μοτίβο ισχύει στις πυρκαγιές: τα βίντεο της Bild από τη Ρόδο και την Αττική επικεντρώνονται στους Γερμανούς τουρίστες, «φωτιά στον παράδεισο των διακοπών». Η Ελλάδα, με άλλα λόγια, σπάνια είναι το θέμα. Είναι ο καθρέφτης. Όταν η Γερμανία θέλει να νιώσει ενάρετη, είμαστε οι σπάταλοι· όταν θέλει να μαλώσει τον εαυτό της, είμαστε το θαύμα· όταν χάνει στο γήπεδο, είμαστε ο νάνος που την ντρόπιασε.
🧠 Γιατί συμβαίνει: τρεις εξηγήσεις χωρίς συνωμοσίες
Πρώτον, το επιχειρηματικό μοντέλο. Η μελέτη της Otto Brenner Stiftung το λέει καθαρά: η Bild δεν πουλάει πληροφορία αλλά συναίσθημα, και η δυσαρέσκεια πουλάει καλύτερα από την κατανόηση. Το 2015 αποκάλεσε η ίδια τους αναγνώστες της «στρατιώτες-αναγνώστες στην εκστρατεία κατά της Ελλάδας». Ένα ολόκληρο έθνος ως αντίπαλος είναι η τέλεια ιστορία: απλή, προσωπική, χωρίς ανάγκη επεξηγήσεων.
Δεύτερον, η γερμανική εσωτερική πολιτική. Το 2010 και το 2015 το ζήτημα δεν ήταν η Ελλάδα, αλλά ποιος θα χρεωθεί στα μάτια του Γερμανού φορολογούμενου τις εγγυήσεις των πακέτων. Ο Γερμανός αναγνώστης δεν διάβαζε για την Αθήνα· διάβαζε για τη δική του τσέπη. Όπως σημειώνει η bpb, ακόμη και οι πολιτικοί «των πίσω εδράνων» έβρισκαν στη Bild βήμα για να κερδίσουν τίτλους πάνω στην πλάτη μας.
Τρίτον, η μάρκα «Pleite». Μια ετικέτα που επαναλήφθηκε χιλιάδες φορές σε πέντε χρόνια δεν σβήνει με μια αναβάθμιση από τη Fitch. Έγινε ανέκδοτο, λογοπαίγνιο, αντανακλαστικό συντάκτη. Γι' αυτό επιστρέφει αυτόματα σε έναν αθλητικό τίτλο το 2026, έντεκα χρόνια μετά το τελευταίο μνημόνιο.
Και κάτι που οφείλουμε να πούμε ξεκάθαρα: η Bild δεν είναι η Γερμανία. Τη μελέτη του 2011 την έκαναν Γερμανοί. Τη διακοπή της καμπάνιας του 2015 τη ζήτησαν Γερμανοί δημοσιογράφοι. Την αποδοκιμασία την εξέδωσε γερμανικό όργανο αυτορρύθμισης. Η taz έγραψε για «εθνικιστική και μονόπλευρη» κάλυψη και ο κριτικός ΜΜΕ Stefan Niggemeier μίλησε από το 2011 για «μορφή υποκίνησης μίσους». Όποιος απαντά στη Bild βρίζοντας «τους Γερμανούς» κάνει ακριβώς αυτό που κάνει η Bild με «τους Έλληνες».
💬 Η άποψή μας
Ναι, το μοτίβο υπάρχει και είναι τεκμηριωμένο, όχι από εμάς αλλά από γερμανικά ιδρύματα, γερμανικές ενώσεις δημοσιογράφων και το ίδιο το Γερμανικό Συμβούλιο Τύπου: επί δεκαέξι χρόνια η Ελλάδα στη Bild είναι σχεδόν πάντα αφορμή και σχεδόν ποτέ θέμα. Όχι, δεν ισχύει ότι δεν γράφει ποτέ κάτι καλό· γράφει, αλλά και τότε μιλάει για τη Γερμανία. Ο πατριωτισμός που πιστεύουμε δεν χρειάζεται θυματοποίηση για να σταθεί. Η καλύτερη απάντηση στα «νησιά προς πώληση» δόθηκε ήδη: 5,29 δισ. πρόωρη αποπληρωμή, επενδυτική βαθμίδα, και ένα 1-0 στο Άουγκσμπουργκ. Η χειρότερη απάντηση είναι αυτή που δίνουμε κάθε φορά: δεκάδες ελληνικά site να αναπαράγουν τον «νάνο» μέσα σε μία νύχτα, χαρίζοντας στην εφημερίδα ακριβώς την οργή που εμπορεύεται. Προτείνουμε κάτι πιο δύσκολο από τον θυμό: να διαβάζουμε τη Bild όπως διαβάζουν οι σοβαροί Γερμανοί, δηλαδή με το φρύδι σηκωμένο, και να κρατάμε τη συμμαχία μας με εκείνους, όχι τον πόλεμο με αυτήν.
Σχόλια0Πατήστε + για να δείτε ή να γράψετε σχόλιο
Δημοσίευση σχολίου