Αλβανία: πέντε ημέρες φωτιάς στα Τίρανα – τι ζητούν οι φοιτητές
Πέμπτη ημέρα σήμερα, Σάββατο 17 Οκτωβρίου, στους δρόμους των Τιράνων. Αυτό που ξεκίνησε την Τρίτη ως αποχή μαθητών και φοιτητών έξω από το υπουργείο Παιδείας έχει γίνει η μεγαλύτερη κρίση των δεκατριών χρόνων του Έντι Ράμα στην εξουσία: καμένα υπουργεία και τράπεζες, πάνω από 150 τραυματίες, εκατοντάδες προσαγωγές, η Βουλή να ακυρώνει συνεδρίαση, διαδηλώσεις σε επτά πόλεις και ένας πρωθυπουργός που απαντά «είχαμε εκλογές πέρυσι, όχι επανάσταση». Πίσω από τη φωτιά, ένα κίνημα που μετρά ήδη 135 ημέρες καθημερινής παρουσίας με ροζ φλαμίνγκο στα χέρια, ένα τουριστικό θέρετρο με το όνομα Κούσνερ, δίδακτρα που δεν αντέχονται και μια νέα γενιά που λέει ότι δεν την άκουσε κανείς. Τι συμβαίνει στη γειτονική χώρα, με βάση τα αλβανικά μέσα, τα διεθνή πρακτορεία και τις δηλώσεις όλων των πλευρών.
🔥 Σάββατο, πέμπτη ημέρα: αντλίες νερού στο υπουργείο Παιδείας, ένταση σε Δυρράχιο και Ελμπασάν
Σύμφωνα με τη ζωντανή κάλυψη του Top Channel, η συγκέντρωση του Σαββάτου ορίστηκε και πάλι έξω από το υπουργείο Παιδείας, το κτίριο που έχει γίνει σύμβολο της εβδομάδας: ένας όροφός του κάηκε την Τετάρτη και η πρόσοψη παραμένει κατεστραμμένη. Από το πρωί η αστυνομία είχε παρατάξει αντλίες νερού, ενώ χωριστή πορεία φοιτητών της Ιατρικής κατευθύνθηκε προς το υπουργείο. Το μεσημέρι οι διαδηλωτές έβαλαν φωτιά σε κάδους και πέταξαν πέτρες, η αστυνομία απάντησε με νερό. Οι διοργανωτές είχαν καλέσει και Αλβανούς της διασποράς να πάρουν μέρος.
Εκτός πρωτεύουσας, το Top Channel μετέδωσε ένταση στο Δυρράχιο, όπου διαδηλωτές έσπασαν τα τζάμια των Αλβανικών Ταχυδρομείων και η αστυνομία προχώρησε σε προσαγωγές, τρίτη ημέρα πορείας στο Ελμπασάν με λιγότερο κόσμο, και μια μικρή συγκέντρωση στην Κορυτσά μπροστά στον δήμο. Στα δικαστήρια των Τιράνων συνεχιζόταν η διαδικασία για τα μέτρα σε βάρος 63 συλληφθέντων· έως το μεσημέρι πέντε είχαν προφυλακιστεί. Την ίδια ώρα, ο Ράμα ανακοίνωσε την πλατφόρμα «Dëmi im» («Η ζημιά μου») στο e-Albania, για την αποζημίωση μικρών επιχειρήσεων, με δέκα κλιμάκια της εφορίας στον δρόμο για καταγραφή.
Βίντεο: Top Channel Albania (YouTube) — Ένταση έξω από το υπουργείο Παιδείας στα Τίρανα, αντλίες νερού επιχειρούν να διαλύσουν τους διαδηλωτές (Σάββατο 17/10).
📅 Το χρονικό: από την αποχή της Τρίτης στο «χάος» της Τετάρτης
Τρίτη 13/10. Μαθητές και φοιτητές κάνουν αποχή και συγκεντρώνονται στο υπουργείο Παιδείας ζητώντας καλύτερες συνθήκες σπουδών, οικονομική στήριξη και την παραίτηση της κυβέρνησης. Η αστυνομία ρίχνει δακρυγόνα· 23 προσαγωγές. Τετάρτη 14/10. Η πορεία γίνεται εξέγερση: πυρπολούνται όροφοι των υπουργείων Παιδείας και Δικαιοσύνης, παραβιάζεται το υπουργείο Οικονομικών, καίγονται υποκαταστήματα τραπεζών, σπάνε βιτρίνες στο κέντρο. Το υπουργείο Υγείας μετρά 89 τραυματίες, 61 από αυτούς αστυνομικοί· 65 συλλήψεις. Πέμπτη 15/10. Οι διαδηλωτές θέτουν «τελεσίγραφο» παραίτησης έως τις 13:00. Η Βουλή ακυρώνει τη συνεδρίασή της. Ο Ράμα σπάει τη σιωπή του με βίντεο από το καμένο κτίριο του Κολεγίου της Ευρώπης και λέει στο Reuters ότι δεν παραιτείται. Νέες συγκρούσεις, επιδρομή σε τράπεζα, 160 προσαγωγές το βράδυ. Παρασκευή 16/10. Χιλιάδες στην πορεία προς το πρωθυπουργικό γραφείο, νέα επίθεση σε τράπεζα, 180 προσαγωγές σύμφωνα με το Tv Klan. Το Top Channel μετρά διαδηλώσεις σε επτά πόλεις: Λέζα, Σκόδρα, Μπουρέλ, Λατς, Ελμπασάν, Κορυτσά, Αυλώνα· επίθεση στα γραφεία του Σοσιαλιστικού Κόμματος στη Σκόδρα.
Ο συνολικός απολογισμός, σύμφωνα με το αλβανικό υπουργείο Εσωτερικών όπως τον μετέδωσε το EFE την Παρασκευή: 156 τραυματίες (97 αστυνομικοί, 45 διαδηλωτές, 14 περαστικοί), 127 συλλήψεις στα Τίρανα, 244 άτομα υπό έρευνα, 16 ανήλικοι 15 έως 17 ετών ανάμεσα στους συλληφθέντες. Άλλες καταμετρήσεις, όπως της Deutsche Welle, ανεβάζουν τις συλλήψεις σε 152 και τους υπό έρευνα σε 324· οι αριθμοί αλλάζουν ανά ώρα.
Βίντεο: ΕΡΤ Α.Ε. (YouTube) — «Τέταρτη νύχτα επεισοδίων στην Αλβανία – Έκρυθμη η κατάσταση στα Τίρανα», ρεπορτάζ του ΕΡΤnews (16–17/10).
🦩 Οι ρίζες: ένα θέρετρο, 135 ημέρες φλαμίνγκο και αμφιθέατρα που δεν αντέχονται
Η «εξέγερση των φλαμίνγκο» δεν γεννήθηκε αυτή την εβδομάδα. Από τον Ιούνιο, κάθε βράδυ επί 135 ημέρες, πολίτες συγκεντρώνονται έξω από το γραφείο του πρωθυπουργού με χάρτινα ροζ φλαμίνγκο, σύμβολο της προστατευόμενης λιμνοθάλασσας Βιόσα-Νάρτα κοντά στην Αυλώνα. Αφορμή, το σχέδιο για ένα υπερπολυτελές τουριστικό συγκρότημα στο ακατοίκητο νησί Σάζαν και στην ακτή του Ζβέρνετς, που προωθείται με τη συμμετοχή του Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρού του Αμερικανού προέδρου. Κάτοικοι υποστηρίζουν ότι η γη τους πουλήθηκε παράνομα· το Reuters, που κατέγραψε τις καταγγελίες τους, σημειώνει ότι δεν υπάρχουν στοιχεία παρανομίας από την πλευρά του Κούσνερ, ο οποίος δεν εμπλέκεται άμεσα στη διαμάχη για τα οικόπεδα.
Τον Οκτώβριο το κίνημα άλλαξε χέρια. Μαθητές και φοιτητές, με δικά τους αιτήματα, ανέλαβαν τον δρόμο: ακριβά δίδακτρα, φοιτητικές εστίες σε κακή κατάσταση, ελάχιστη οικονομική στήριξη, καμία προοπτική εργασίας μετά το πτυχίο σε μία από τις φτωχότερες χώρες της Ευρώπης. Ο καθηγητής Αφρίμ Κρασνίτσι, του Ινστιτούτου Πολιτικών Σπουδών των Τιράνων, είπε στο Al Jazeera ότι η κρίση έφτασε σε «σημείο βρασμού» επειδή τα αιτήματα των νέων έμειναν μήνες χωρίς απάντηση. Οι αναλυτές του BIRN σημειώνουν ότι, καθώς ο Ράμα συγκέντρωσε ολοένα περισσότερη εξουσία από το 2013 ενώ οι άλλοι θεσμοί αποδυναμώνονταν, η οργή στρέφεται προσωπικά στον ίδιο.
🎙️ Τι λένε οι διαδηλωτές
Οι φωνές που κατέγραψαν τα διεθνή πρακτορεία στους δρόμους των Τιράνων έχουν κοινό παρονομαστή: την αίσθηση ότι η ειρηνική διαμαρτυρία τεσσάρων μηνών δεν έπιασε τόπο. «Αρκετά πια», είπε στους New York Times η Ανίλα Σέχου, τριτοετής φοιτήτρια μηχανικής, που δηλώνει ότι δεν θα φύγει από τον δρόμο πριν την παραίτηση. Ένας 19χρονος που έδωσε μόνο το μικρό του όνομα, Ενέα, φοβούμενος σύλληψη, είπε στο Reuters το μήνυμά του προς τον πρωθυπουργό: «Να παραιτηθεί όσο πιο γρήγορα γίνεται, πριν καούν όλα». Ανάμεσα στους διαδηλωτές και μεγαλύτεροι, όπως ο δικηγόρος Λουλζίμ Τανούσι, που μίλησε στο Associated Press για μια χώρα που «έχασε» τα χρόνια του Ράμα. Η Λουλιέτα Κόλα, την πρώτη μέρα, στο Al Jazeera: «Η Αλβανία χρειάζεται επανάσταση», με αναφορά στο χάσμα πλούσιων και φτωχών.
Υπάρχει και η άλλη πλευρά της ίδιας γενιάς. Το Top Channel μετέδωσε το Σάββατο τη μαρτυρία ενός 16χρονου που έβγαλε τη μάσκα του μπροστά στην κάμερα: «Δεν είμαι εγκληματίας, ούτε αυτοί που ξυλοκοπήθηκαν». Η αδελφή ενός νεαρού διαδηλωτή κατήγγειλε ότι αστυνομικός τον έριξε με δύναμη στο έδαφος και ότι έχει κατάγματα στο κρανίο και στη σπονδυλική στήλη. Οι καταγγελίες για υπέρμετρη αστυνομική βία συνοδεύουν πλέον κάθε βράδυ, όπως και οι εικόνες μασκοφόρων που πυρπολούν ιδιωτικές επιχειρήσεις, τις οποίες οι ίδιοι οι φοιτητές αποδοκιμάζουν.
🏛️ Ο Ράμα, ο Μπερίσα και ο Πρόεδρος
Ο Έντι Ράμα, πρωθυπουργός από το 2013 και νικητής τέταρτης θητείας με αυτοδυναμία τον Μάιο του 2025, σιώπησε τις δύο πρώτες μέρες. Την Πέμπτη το πρωί εμφανίστηκε σε βίντεο μέσα από το καμένο κτίριο του Κολεγίου της Ευρώπης: «Όποιος έβαλε το χέρι του σε αυτό το χάος, σίγουρα θα πληρώσει». Στο Reuters, γραπτώς: «Οι κυβερνήσεις αλλάζουν με δημοκρατικές εκλογές. Πέρυσι είχαμε εκλογές, όχι επανάσταση». Δήλωσε πρόθυμος να συζητήσει το κόστος της εκπαίδευσης, αλλά η παραίτηση θα ήταν «προδοσία» της εντολής να ολοκληρώσει τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την ΕΕ. Την Παρασκευή πήγε παραπέρα, μιλώντας για «ξένα χέρια που δεν θέλουν η Αλβανία να είναι σε ειρήνη» και αποδίδοντας τη βία στην αντιπολίτευση: «Αυτό δεν είναι φοιτητικό φαινόμενο». Το Σάββατο άλλαξε τόνο προς τους νέους: οι φοιτητές, έγραψε, αξίζουν σεβασμό, αλλά δεν θα επιτρέψει σε κανέναν «να ρισκάρει το μέλλον» της χώρας.
Βίντεο: Associated Press (YouTube) — Δήλωση του Έντι Ράμα, πρωθυπουργού της Αλβανίας, ότι οι βίαιοι διαδηλωτές «θα τιμωρηθούν» (15/10).
Ο Σαλί Μπερίσα, 82 ετών, πρώην πρόεδρος και πρωθυπουργός και ηγέτης του Δημοκρατικού Κόμματος, αρνήθηκε ότι οργανώνει τη βία αλλά τάχθηκε ανοιχτά με τους διαδηλωτές. Το Σάββατο, στο Top Channel, κάλεσε πολίτες και επιχειρηματίες να κατεβάσουν ρολά σε ένδειξη συμπαράστασης: «Είμαι απολύτως κατά της προσβολής της ιδιοκτησίας», είπε, για να χαρακτηρίσει αμέσως μετά τον Ράμα «ναρκοδικτάτορα», επαναλαμβάνοντας τη γνωστή κατηγορία του περί «συστήματος βασισμένου στα ναρκωτικά». Ο Αγκρόν Σεχάι, του κόμματος «Mundësia», καταδίκασε από την πρώτη μέρα τη «βάρβαρη βία» κατά των φοιτητών. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Μπαϊράμ Μπεγκάι ζήτησε ηρεμία: «Το Σύνταγμα και ο νόμος πρέπει να παραμείνουν τα όρια για όλους, χωρίς εξαίρεση». Αξίζει να σημειωθεί ότι μεγάλο μέρος των διαδηλωτών δεν βλέπει τον Μπερίσα ως εναλλακτική: στο Δυρράχιο το Σάββατο, σύμφωνα με το Top Channel, τα συνθήματα ήταν και κατά Ράμα και κατά Μπερίσα.
🇪🇺 Οι Βρυξέλλες, η ένταξη και το ελληνικό ενδιαφέρον
Η αντιπροσωπεία της ΕΕ στα Τίρανα καταδίκασε «σθεναρά» τη βίαιη κλιμάκωση και τις καταστροφές, αλλά ζήτησε και διερεύνηση των καταγγελιών για υπέρμετρη αστυνομική βία: «ο εποικοδομητικός διάλογος είναι ο μόνος δρόμος προς τα εμπρός». Η κρίση έρχεται στη χειρότερη στιγμή για την κυβέρνηση, που έχει βάλει στόχο την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων και την ένταξη έως το 2028–2030, και ο Ράμα το χρησιμοποιεί ως κεντρικό επιχείρημα, γράφοντας στο Facebook: «Δεν θα υποκύψουμε στη βία».
Για την Ελλάδα, η υπόθεση έχει ένα προηγούμενο που δεν ξεχνιέται εύκολα. Στις 30 Μαΐου, στα πρώτα επεισόδια στο Ζβέρνετς για το ίδιο θέρετρο, τραυματίστηκε Έλληνας ομογενής· το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών εξέφρασε «έντονη ανησυχία», ζήτησε πλήρη διερεύνηση και υπενθύμισε ότι ο σεβασμός των περιουσιακών δικαιωμάτων της ελληνικής εθνικής μειονότητας είναι προϋπόθεση για την ενταξιακή πρόοδο. Ο Ράμα είχε απαντήσει ότι «πρώτη φορά» άκουγε για ελληνική ομογένεια στο Ζβέρνετς, και τον Ιούνιο ο Γιώργος Γεραπετρίτης επανέλαβε από τη Βουλή ότι δεν μπορεί να υπάρξει πρόοδος «χωρίς πλήρη σεβασμό των περιουσιακών δικαιωμάτων της μειονότητας». Τις τελευταίες πέντε ημέρες η Αθήνα δεν έχει κάνει νέα δημόσια τοποθέτηση για τα επεισόδια· η αλβανική κρίση, ωστόσο, εξελίσσεται λίγους μήνες πριν από την ελληνική προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, το δεύτερο εξάμηνο του 2027, όταν ο φάκελος της διεύρυνσης θα περάσει από ελληνικά χέρια.
✍️ Η άποψή μας
Η άποψή μας: Θεωρούμε ότι το κρίσιμο δεν είναι οι φωτιές, αλλά ποιος τις άναψε: τη μεγαλύτερη εξέγερση κατά του Ράμα από το 2013 δεν την οργάνωσε η αντιπολίτευση, που οι νέοι επίσης απορρίπτουν, αλλά μια γενιά που περίμενε 135 ημέρες με ένα χάρτινο φλαμίνγκο στο χέρι. Μια κυβέρνηση με αυτοδυναμία μπορούσε να απαντήσει για δίδακτρα και εστίες πριν φτάσουν οι πέτρες· επέλεξε τη σιωπή και μετά τα «ξένα χέρια». Το αντεπιχείρημα είναι σοβαρό: η βία σε τράπεζες και μαγαζιά πλήττει πρώτα τους πολίτες, και κανένα αίτημα δεν νομιμοποιεί μολότοφ. Για την Ελλάδα, μια ασταθής Αλβανία στο κατώφλι της ΕΕ, με ανοιχτό το θέμα των περιουσιών της μειονότητας, είναι υπόθεση εξωτερικής πολιτικής, όχι είδηση από τη γειτονιά. Θα δούμε αν ανοίξει διάλογος ή αν η καταστολή μείνει η μόνη απάντηση.
🗞️ Τι να προσέξουμε τις επόμενες ημέρες
- Κυριακή–Δευτέρα: αν η αποχή συνεχιστεί στα πανεπιστήμια και αν η διασπορά ενισχύσει τις πορείες στα Τίρανα.
- Δικαστήρια: τα μέτρα για τους 63 συλληφθέντες και η τύχη των 16 ανηλίκων.
- Διάλογος ή όχι: ο Ράμα έχει δηλώσει πρόθυμος να συζητήσει το κόστος σπουδών· οι φοιτητές επιμένουν σε παραίτηση.
- Ευρώπη: η στάση της Κομισιόν για την αστυνομική βία και το χρονοδιάγραμμα της ένταξης.
- Αθήνα: ενδεχόμενη τοποθέτηση του ΥΠΕΞ, ιδίως αν υπάρξουν επεισόδια στον νότο, στις περιοχές της μειονότητας.
Τα Τίρανα απέχουν λιγότερο από 300 χιλιόμετρα από τη Θεσσαλονίκη. Ό,τι συμβεί εκεί τις επόμενες ημέρες θα το διαβάσουμε και στα δικά μας σύνορα.
Σχόλια0Πατήστε + για να δείτε ή να γράψετε σχόλιο
Δημοσίευση σχολίου